Goederentreinen spoken al door de Achterhoek

Dit najaar moet er een besluit vallen over het tracé voor de `noordoosttak' van de Betuweroute door de Achterhoek. Talloze lokale actiegroepen blijven alles in het werk stellen om het `onheil' af te wenden.

Waar nu nog vredig schapen grazen voor fraaie boerderijen langs de bosrand bij het Gelderse plaatsje Almen, zullen in de toekomst waarschijnlijk grote goederentreinen over de nieuwe noordoosttak van de Betuwelijn denderen.

,,Kijk'', zegt Frits Gies, die zich uit alle macht verzet tegen de plannen, ,,een van die twee prachtige boerderijen gaat eraan.'' Zijn collega Lau Wachters vult met nauw verholen woede aan: ,,Die treinen rijden hier bovendien niet gewoon gelijkvloers maar over een viaduct van tien meter hoog, omdat ze daarna over het Twentekanaal moeten.''

Het kabinet en de Tweede Kamer moeten deze herfst een besluit nemen over het tracé van de noordoosttak, die van Zevenaar door de Achterhoek via Oldenzaal naar Duitsland moet lopen. Nederland heeft zich in 1992 bij het verdrag van Warnemünde met Duitsland over de Betuweroute verplicht tot het beschikbaar stellen van een hoogwaardige Noordoosttak (en een zuidoosttak via Venlo). De Duitsers vreesden dat het anders bij Emmerich te vol zou worden met goederentreinen uit Rotterdam.

Er liggen drie varianten van de noordoosttak voor, maar de meest waarschijnlijke is het zogeheten D-alternatief. De provincie Gelderland heeft zich hiervoor al uitgesproken en naar verluidt voelt ook Rijkswaterstaat hiervoor het meest.

De 25 lokale actiegroepen tegen de Noordoosttak hebben een heel andere oplossing in petto: afzien van iedere nieuwe goederenspoorlijn. Ze hebben de Achterhoek inmiddels volgeplant met affiches `Nee ... het gebeurt niet, stop de noordtak' en `Hier een noordtak Betuwelijn? Waanzin.'

Ook veel gemeentebesturen zijn in het geweer gekomen. Vooral Gorssel en Doesburg lopen voorop in het verzet. ,,Laatst was er een informatieavond in Gorssel'', vertelt Kees Cevaal, voorzitter van dertien samenwerkende actiegroepen. ,,Er zaten ruim duizend mensen in de zaal en driehonderd andere belangstellenden konden er niet eens meer bij. Het verzet groeit duidelijk.''

De tegenstanders in de Achterhoek betogen dat er nooit een nut- en noodzaak-discussie is gevoerd over dit deel van de Betuweroute. De economische baten zijn twijfelachtig, terwijl het evenzeer de vraag is of het nu wel zoveel beter is voor het milieu wanneer de goederen in plaats van over de weg of het water per spoor worden vervoerd.

,,Het is aldoor hetzelfde verhaal'', aldus Wachters. ,,Ze maken ons altijd maar bang met al die goederentreinen, die er in groten getale zouden komen. Daarom is er een nieuwe lijn nodig, maar ik geloof er niets van'', zegt Wachters. ,,Laat ze maar gewoon over het bestaande spoor gaan.''

Ook wijzen de tegenstanders op het feit dat de Nederlandse regering zelf evenmin de hoogste prioriteit toekent aan het project. Minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) heeft er tot 2010 in elk geval nog geen cent voor gereserveerd in haar plannen voor nieuwe infrastructuur.

Een tocht langs het D-tracé is nu nog een feest. Het is een rustige omgeving, waar natuur en cultuur op een harmonische manier samengaan. Dichte bossen, riviertjes en in het groen verscholen villa's worden afgewisseld door landhuizen, maïsvelden, oude boederijen en niet minder oude kerkjes. ,,Dit is een stukje van Nederland waar we erg zuinig op moeten zijn'', stelt Gies, die een innige liefde koestert voor de streek.

Het Tweede Kamerlid Hugo van der Steenhoven van GroenLinks, die zich gisteren persoonlijk op de hoogte kwam stellen van de situatie in de Achterhoek, toonde zich na afloop gesterkt in zijn twijfels over de nieuwe lijn. ,,Ik wil proberen ook de andere Kamerleden van de commissie Verkeer en Waterstaat hier naar toe te halen'', aldus Van der Steenhoven. Tot dusverre hebben die zich daarvoor echter volgens hem niet erg geestdriftig getoond.

Ondanks de steun van Van der Steenhoven lijken Cevaal en zijn collega's een verloren strijd te voeren. Het kabinet heeft zich immers tegenover Duitsland al verplicht tot een noordoosttak, terwijl ook het provinciebestuur zich er al bij heeft neergelegd. Niet alle gemeenten zijn ook even fel in hun verzet. ,,We vrezen een beetje'', aldus Cevaal, ,,dat we de gemeentebesturen die langs de andere tracé's liggen niet meer binnenboord kunnen houden als het D-tracé eenmaal is gekozen. Dan hebben die immers niets meer te vrezen.''