Vrijspraak in Braziliaans massaproces

Een jury in de Braziliaanse stad Belém heeft vanochtend drie officieren van de militaire politie die bevel zouden hebben gegeven voor de schietpartij waarbij op 17 april 1996 19 landloze boeren omkwamen, vrijgesproken.

Het zijn de eerste vrijspraken in een massaproces tegen 150 manschappen van de militaire politie die indertijd het vuur openden op 2.000 leden van de `Beweging van Landlozen', die braakliggende grond pleegt te kraken. De landlozen hadden een stuk snelweg bezet bij het plaatsje Eldorado dos Carajas. Naast 19 doden vielen er honderden gewonden. Sommige betogers werden met machetes in stukken gehakt.

Na de uitspraak braken er rellen uit voor het gebouw van de universiteit van Amazonia, waar het proces zich afspeelt. Er volgen nog 27 zaken. De processen gaan naar verwachting door tot in december.

De uitspraak is een zware slag voor de openbare aanklager, omdat de jury kennelijk niet wilde meegaan met het argument dat de 150 verdachten collectief schuldig zijn. De verdediging meent dat de schuld van de verdachten individueel moet worden vastgesteld, maar dat is in praktijk ondoenlijk in de bloedige chaos die ontstond op 17 april 1996.

Een video-opname van een lokaal televisie-station speelde in het proces een cruciale rol. Hierop is te zien dat de menigte landlozen met stenen en stokken op de politie afstormt. Een agent vuurt eerst met een machinegeweer in de lucht en maait vervolgens de voorste rij neer. Maar een van de juryleden wees met een laseraanwijzer op een klein rookwolkje dat nog voor het schieten begon uit de massa betogers kwam. Het is dus niet uitgesloten dat een landloze als eerste schoot.

De aanklager wees erop dat de agenten voor de schietpartij de naamplaatjes van hun uniformen verwijderden en de serienummers van hun pistolen afvijlden. Hij houdt staande dat hun commandant, de gisteren vrijgesproken kolonel Mario Pantoja, 170.000 gulden onder zijn manschappen verdeelde om een bloedbad onder de landlozen aan te richten. Het geld zou afkomstig zijn van grootgrondbezitters. Pantoja zegt dat hij slechts een bevel gehoorzaamde van gouverneur Almir Gabriel van de deelstaat Para om de snelweg zo snel mogelijk vrij te maken. Het bloedbad zou het gevolg zijn van een gebrek aan ervaring met rellen.

De jury oordeelde gisteren dan dat de verdachten in hun ogen wel degelijk schuldig waren aan moord met voorbedachte rade. Maar ze lieten daarop volgen dat er onvoldoende bewijs was om individuele schuld vast te stellen. Dat patroon kan zich herhalen als de manschappen voorkomen. (AP)