Voorstel Geelhoed

Topambtenaar Geelhoed heeft voorgesteld de ministeriële verantwoordelijkheid in te perken (NRC Handelsblad, 6 augustus). De minister is alleen nog verantwoordelijk voor de grote lijn en eventuele structurele misstanden. Ambtenaren (welke?) zijn `functioneel verantwoordelijk' voor de details van beleid en voor incidenten. Wat bedoelt Geelhoed met `functioneel verantwoordelijk'? Dat de Tweede Kamer die ambtenaren ter verantwoording kan roepen, en eventueel ook maatregelen kan nemen (ontslag, reorganisatie)? Hoe zou zich dat verhouden tot het arbeidsrecht en tot de bestuurlijke verantwoordelijkheid van de minister voor zijn ministerie? Dit zal dus niet Geelhoeds bedoeling zijn.

Ik krijg de indruk dat Geelhoeds enige bedoeling is dat de minister iets tot `incident' kan verklaren, waarna hij kan wijzen naar wat ambtenaren, en waarmee vervolgens voor de Tweede Kamer de kous af moet zijn. Maar de Tweede Kamer zal altijd de mogelijkheid willen hebben deze afschuifoperatie van de minister niet te accepteren, omdat anders in feite de minister bepaalt waar de macht van het parlement ophoudt, zonder dat hij daarvoor ter verantwoording kan worden geroepen. En daarmee zijn we terug bij de huidige situatie: de minister kan sommige fouten tot incidenten verklaren, en de feitelijke verantwoordelijkheid afschuiven naar ambtenaren. En de Tweede Kamer kan dit accepteren of niet. Dus verandert er niets. Geelhoed heeft niet nagedacht over de gevolgen van zijn idee.