Pruttelend zakendoen

De populariteit van vaartochten over de Amsterdamse wateren neemt toe. Het nieuwste initiatief te water is een serie geruisloze elektrische aluminium sloepjes waarmee zelf gevaren kan worden. Ook antieke salonboten met bemanning zijn helemaal in de gratie. Hiermee kunnen de opvarenden op stijlvolle wijze de gevels van de Amsterdamse grachtenpanden bewonderen.

Wie ervan houdt om beroemdheden te ontmoeten, kan het beste kapitein op een van de Amsterdamse salonboten worden. Zo heeft schipper Smit van De Swaen onder andere de Rolling Stones, de Tsjechische president Havel, zangeres Mariah Carey en komiek André van Duin op zijn boot gehad. En de brochure van salonboot Tourist meldt trots dat Winston Churchill ooit een van de opvarenden was. Dit torpedomodel uit bouwjaar 1909 deed vroeger, lang voordat kapitein Rotteveel zijn schip opknapte, ook al dienst als rondvaartboot voor gasten van de voorname Amsterdamse hotels. Vooral dagtochtjes over de Vecht waren destijds in trek.

De salonboten uit het begin van deze eeuw zijn sinds een jaar of tien weer populair. Liefhebbers zoeken tot in de meest afgelegen wateren naar `roestbakken'. De lol zit er voor hen in om er een varend juweeltje van te maken. Zo vond kapitein Rotteveel zijn Tourist in sterk verwaarloosde staat bij Muiden. Dat was in 1980. Het kostte hem zeven jaar om er weer een representatief vaartuig van te maken met koperen deurklinken, teakhouten panelen, geslepen ramen en hardhouten vloeren.

Veel eigenaren van klassieke salonboten werken samen met Amsterdamse tophotels. Bij hotel Pulitzer regelt `chef-concierge' R. van Kooten de reserveringen voor de Tourist: ,,Amerikanen, Canadezen, Fransen vinden het prachtig. Ze komen er zelfs voor terug.'' Volgens hem zijn salonboten aantrekkelijk omdat zij privacy en luxe bieden. ,,Bovendien zijn ze geschikt voor borrels en diners voor kleine gezelschappen.''

Salonboot De Swaen is niet aan een hotel verbonden. Schipper Smit is de vierde eigenaar van de boot, die ooit werd gebouwd in opdracht van een welgestelde tandarts uit Leeuwarden. De opkomst van de motorboot, eind vorige eeuw, maakte het bezit van pleziervaartuigen ook voor particulieren mogelijk. Het eerste type was de salonboot: een smal jacht met een besloten salon voor het gezelschap en een open voordek voor de schipper. De kleine versies worden wel notarisboten of kerkeboten genoemd. Nog steeds geldt dat de salonboten zeer geschikt zijn om relaties op te ontvangen. In een inrichting van luxe mahonie- of teakhout met lederen banken is het plezierig zakendoen.

Ook bij het Hilton Hotel liggen enkele salonboten, waaronder de grootste van Amsterdam: de Proost van Sint Jan. Dit bijna 20 meter lange schip werd in 1895 in Königswinter gebouwd en een halve eeuw ingezet voor het Rijntoerisme. Tijdens de oorlog heeft het schip rookgordijnen bij de Rijnbrug in Keulen moeten leggen. Daarna wisselde de boot vele malen van naam en van eigenaar totdat hij na een grondige restauratie eind 1997 onder de naam `De Proost van Sint Jan' in Amsterdam in gebruik werd genomen. Naast de voor salonboten gebruikelijke dieselmotor werd het schip uitgerust met een stille, elektrisch aangedreven motor. De nieuwste aanwinst op de Amsterdamse wateren, de op 11 juli gedoopte Najade, heeft eveneens zo'n milieuvriendelijke motor. Deze in 1907 te Groningen gebouwde salonboot heeft een ligplaats aan de steiger van Hotel de l'Europe.

Maar hoe mooi een boot ook moge zijn, dat betekent nog niet dat iedereen blij is hem te zien. De toename van het botenverkeer in de grachten heeft er al toe geleid dat een aantal Amsterdammers de handen ineen heeft geslagen om het waterverkeer aan banden te leggen.

    • Gervaise Coebergh