`Jij werkt tot acht uur? Dat mag niet'

De Arbeidsinspectie controleert of bedrijven jonge vakantiewerkers niet te lang laten werken.

Arbeidsinspecteur Theun Beekhoven loopt het Amsterdamse fast-foodrestaurant binnen. Meteen stapt hij op zijn doel af, de jongste caissière. ,Hoe oud ben je'', vraagt hij streng. De jongen met beugel stamelt: ,,Vijftien.'' ,,En tot hoe laat moet je vandaag werken?'' ,,Tot acht uur vanavond'', zegt de jongen nietsvermoedend. ,,Dat mag dus niet'', roept Beekhoven. De inmiddels toegesnelde bedrijfsleider krijgt een berisping.

De Arbeidsinspectie controleert deze maanden voor het vierde achtereenvolgende jaar vakantiewerkers. De dienst loopt onverwacht binnen bij bedrijven in de landbouw, de horeca en de detailhandel. Sinds het project vakantiewerk van start ging zijn honderd inspecteurs dagelijks op pad geweest.

Bedrijven blijken bij de inzet van jeugdige vakantiekrachten veelvuldig de Arbeidstijden- en Arbeidsomstandighedenwet te overtreden. Van de duizend tot nu toe bezochte bedrijven kregen er bijna driehonderd een waarschuwing. Bij zeven bedrijven werden ernstige tekortkomingen geconstateerd. In enkele agrarische bedrijven bleken kinderen onder de dertien lange werkdagen te maken. Hier werd direct een proces verbaal opgemaakt. Vaak bleken vijftienjarigen na zeven uur 's avonds te werken. Hiervoor worden waarschuwingen uitgedeeld. ,,Overtredingen komen veel voor, en door heel Nederland'', zegt Theun Beekhoven, landelijk coördinator van het project vakantiewerk van de Arbeidsinspectie.

Er gelden strenge regels voor jeugdige vakantiewerkers. Dertien- en veertienjarigen mogen klusjes en licht werk onder toezicht doen, zoals auto's wassen en vegen in de supermarkt. Maar niet langer dan zeven uur per dag. De vijftienjarigen mogen meer. In de vakantie is vijf dagen per week werken gedurende acht uur per dag toegestaan. Maar niet niet langer dan vier achtereenvolgende weken. Een vijftienjarige mag alleen licht werk doen, zoals kranten en folders bezorgen of vakken vullen in een supermarkt. Werken achter de kassa of in een fabriek, en nacht- en overwerk zijn niet toegestaan.

Beekhoven erkent dat veel bedrijven vaak geen andere keuze hebben dan de vijftienjarigen te vragen langer door te werken. Zeker in de zomermaanden is er een ernstig tekort aan personeel. Veel moeite om de overtredingen te signaleren heeft hij niet. ,,In een oogopslag zie ik aan de neuzen hoe oud ze zijn.''

Eerder op de dag loopt de inspecteur ,,als klant'' een supermarkt binnen in Amsterdam-Oost en passeert een enorme personeelsadvertentie. Hij gluurt over de schappen. ,,Geen sterveling te zien'', zegt hij enigszins teleurgesteld. De bedrijfsleider is niet aanwezig, maar zijn vervanger wordt opgetrommeld om inzage te geven in de roosters. Beekhoven kijkt mee over de schouder in de computer. ,,Alles in orde'', is de conclusie van de inspecteur. Alle werknemers zijn ouder dan zestien jaar.

Beekhoven had deze maand nog een ,,heterdaadje'' in een grote supermarkt in Callantsoog. Een vijftienjarige was om half elf 's avonds nog aan het werk. Vorig jaar kreeg de supermarkt al een waarschuwing. ,,Meteen een proces verbaal uitgeschreven voor de werkgever'', zegt Beekhoven. Het openbaar ministerie bepaalt de hoogte van de boete voor een ,,extreme overtreding'' van de Arbeidstijdenwet. Deze kan oplopen tot enkele duizenden guldens.

Nerveus overhandigt de bedrijfsleider van het fast-foodrestaurant een uitdraai van de werkroosters. Beekhoven ziet in een oogopslag dat de scholieren vaak te lang hebben doorgewerkt. ,,Dit is niet de normale gang van zaken'', verzekert de bedrijfsleider. ,,We hebben grote moeite personeel te vinden dus vragen we of de 15-jarigen af en toe een uurtje langer willen blijven''. Beekhoven deelt de zoveelste waarschuwing uit. Bij een volgende overtreding volgt een proces-verbaal.

De fast-food keten mag eigenlijk ook geen vijftienjarigen achter de kassa zetten. Dit geeft volgens de inspecteur teveel ,,psychische'' druk. De bedrijfsleider zegt dat dit bij ,,hoge uitzondering'' gebeurt. Beekhoven geeft hem het voordeel van de twijfel. De jonge hamburgerverkoper staat inmiddels in de keuken en kijkt af en toe onder zijn petje vandaan in de richting van de inspecteur. De jongen moet vandaag een uur eerder naar huis.