Kom toch terug naar Iowa

De werkloosheid in de Verenigde Staten is lang niet zo laag geweest. In sommige staten heerst zelfs een nijpend arbeidstekort. Zij zijn op zoek naar meer inwoners. Iowa bijvoorbeeld gaf in New York een feestje om ex-bewoners van de staat tot terugkeer te bewegen.

In het bekende New-Yorkse restaurant Tavern on the Green staan op lange tafels de schalen vol hapjes klaar. De drank is gratis en koks met witte mutsen snijden vlees af dat vers van de grill komt. Thomas Vilsack, gouverneur van de staat Iowa, loopt ontspannen rond en maakt links en rechts een praatje. Volgens zijn medewerkers zijn er achthonderd mensen op de Iowa-promotie afgekomen, volgens het restaurant ongeveer zeshonderd. Hoe dan ook, het is opvallend dat een overwegend agrarische staat uit het middenwesten een feestje organiseert in New York City om zijn voormalige bewoners te vertellen dat het een goed idee is om weer terug te komen naar Iowa.

,,Er zit een stukje van ons in u allemaal'', zegt de Democratische gouverneur Vilsack, die sinds 1998 in functie is. Hij vertelt over de verdiensten van Iowa, de leefbaarheid, de banen die voor het opscheppen liggen en de omwenteling die in Iowa gaande is. ,,Er zijn in Iowa meer biotechbedrijven dan in welke staat dan ook'', beweert Vilsack. De gouverneur is zelf uit de staat New York afkomstig en belandde min of meer toevallig in Iowa. Daar ontmoette hij zijn vrouw en hij is er nooit meer weggegaan.

Iowa is een dunbevolkte staat in het middenwesten. Er wonen ongeveer drie miljoen Amerikanen, op een oppervlak van 145.753 vierkante kilometer. Ter vergelijking: in Nederland wonen 15,5 miljoen mensen op 41.525 vierkante kilometer. De hoofdstad van Iowa, Des Moines, tevens de grootste stad, heeft ongeveer tweehonderdduizend inwoners. Bedrijven van enige naam en faam die in Iowa zitten zijn Monsanto, Maytag, Renaissance Worldwide en Pioneer Hi-Bred International. Ook bedrijven als Aegon, 3M Company, Deere & Co, Motorola en International Paper hebben vestigingen in de staat. Desondanks is Iowa nog grotendeels een agrarische staat, met recordhoeveelheden varkens en koeien, soja, maïs en graan. De biotechbedrijvigheid is veelal agri-biotech. Politiek wint Iowa steeds meer aan belang omdat de staat fungeert als eerste halte op weg naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen. In de zogeheten Iowa Caucus kunnen partijleden zich al vijftien maanden voor de verkiezingen uitspreken over een voorkeur voor een kandidaat.

Sheri Koetting kreeg als oud-student van Drake University in Des Moines een uitnodiging voor de bijeenkomst van Iowa in Tavern on the Greens. ,,Iowa wil mensen terughalen'', zegt zij. ,,Iedereen die hier is heeft iets met de staat Iowa.'' Koetting, die in 1997 afstudeerde, peinst er niet over naar Iowa terug te gaan. ,,Ik ben grafisch ontwerper en ik werk nu hier in New York bij een groot bureau. Oorspronkelijk kom ik uit St. Louis in Missouri. Het was min of meer toevallig dat ik in Des Moines ben gaan studeren. Drake University had een goede naam op mijn vakgebied en ik heb er een goede opleiding gehad.'' Haar werk is afwisselend en ze vertelt dat ze opdrachten doet voor Disney, Grand Central Station in New York en de U.S. Census, het Amerikaanse bureau voor bevolkingsgegevens. Voor Koeting is de door Iowa belegde promotie gewoon een gezellig uitje. ,,Als ik hier niet met een vriend naartoe had gekund was ik niet gegaan'', zegt ze.

Gouverneur Vilsack laat zich door dergelijke reacties niet uit het veld slaan. Hij vindt een feestje waarop achthonderd mensen positief hebben gereageerd bij voorbaat geslaagd, laat een woordvoerder weten. Vilsack overweegt nog of hij de roadshow ook zal uitbreiden naar Los Angeles en andere steden. Hij prijst de staat Iowa aan door te wijzen op het gunstige zakelijke klimaat. Het salarisniveau voor werknemers ligt weliswaar 30 procent onder het Amerikaanse gemiddelde, maar de onroerendgoedbelasting is ook een van de laagste in het land. Ook andere belastingtarieven voor bedrijven zijn gunstig in vergelijking met nationale gemiddelden. De gemiddelde bedrijfskosten liggen ver onder de landelijke gemiddelden en Iowa staat nationaal op nummer vier.

Richard Glendinning, econoom aan Central College in Pella, moet lachen als hij die cijfers hoort. ,,Het is maar bij wie je je staat wilt aanprijzen'', zegt hij. Het lage salarispeil is enigszins bedrieglijk omdat de boeren in Iowa het de laatste jaren moeilijk hebben. Volgens Glendinning wordt de industriële revolutie in Iowa nog eens dunnetjes overgedaan, in zoverre dat de boeren gedwongen worden naar de steden te trekken om in loondienst te gaan werken. ,,Grote werkgevers zitten om mensen te springen'', aldus Glendinning. ,,Ze kunnen hun vacatures niet gevuld krijgen. Ze halen ze vervolgens weg bij kleinere bedrijven omdat ze meer kunnen bieden. Het gevolg is weer dat kleinere bedrijven overwegen weg te trekken omdat ze mensen nodig hebben. Het resultaat is tegengesteld aan de bedoelingen van de economische planners.''

Vilsack is niet de enige gouverneur die probeert in de grote steden aan de oost- en westkust zijn staat te promoten. Penssylvania en Illinois proberen ook oud-bewoners `naar huis' te laten komen. Ook South Dakota heeft plannen in die richting. In een land waar de economie al bijna achtenhalf jaar onafgebroken groeit en de werkloosheid de vier procent nadert, zijn er regio's waar de luxe van de groei een probleem aan het worden is en het tekort aan arbeidskrachten nijpend is geworden. Iowa bijvoorbeeld heeft een werkloosheidspercentage van om en nabij de 2,6 procent. Een jaar geleden was het nog 2,7 maar ook toen was het al een van de laagste in de Verenigde Staten. Buurstaat Nebraska heeft eveneens een werkloosheid van 2,6 procent en de buurman in het westen, South Dakota, 2,5. Het zijn onwaarschijnlijk lage percentages die volgens beproefde economische wetten onvermijdelijk leiden tot looninflatie. Vooralsnog telt echter vooral dat de banen in het middenwesten voor het oprapen liggen. De roadshow van Vilsack is dan ook bedoeld om werknemers te lokken. Op een website (www.smartcareermove.com), die in het restaurant is te raadplegen, staan ongeveer negenhonderd vacatures. ,,Ik heb het eens bekeken'', zegt Donna, die vijf jaar geleden uit Iowa vertrok en vertegenwoordiger is voor een Franse handtasjesfirma. ,,Ze betalen niet zo veel als in New York maar het is toch heel behoorlijk.'' Toch peinst ook zij er niet over naar Iowa terug te gaan.

Iowa blijft een landelijke agrarische staat, enorm uitgestrekt, waar alleen in de grote steden iets te doen is. Het is een ideale staat om je kinderen op te voeden, hoor je iedereen zeggen. Econoom Glendinning: ,,Bedrijven hebben niet zo veel moeite om managers te krijgen. Ze houden van de kleinsteedse sfeer die je in veel plaatsen in Iowa vindt. Ouders met kinderen krijgen genoeg van de suburbs en zitten liever in kleine stadjes.'' Hij ziet dan ook dat steeds meer afgestudeerden in Iowa blijven, in tegenstelling tot tien jaar geleden.

Dale Vander Woude, een van de aanwezigen in Tavern on the Green, is geboren in Nebraska, groeide op in Iowa en vertrok na zijn studie Economie aan Central College in Pella. ,,In 1989 ben ik afgestudeerd en toen heb ik in London en Wales gezeten'', vertelt hij. ,,Daarna ben ik in het kader van een uitwisseling in Leiden geweest. Nu werk ik voor Citibank hier in New York en houd ik me bezig met internationale leasing en de financiering daarvan.'' Ook Vander Woude is niet van plan terug te gaan. Nog niet. ,,Misschien als ik kinderen heb, want het is een geweldige plaats om op te groeien'', vertelt Vander Woude. ,,Als ik ook kijk naar de lange uren die ik nu moet maken – dat is niet te geloven. In Iowa is dat anders.''