Fatigatio

Tien jaar geleden gaf hij 24 uur lang een non-stopcollege over het gedicht Winter aan zee van Adriaan Roland Holst. Na afloop had hij een `jetlag-gevoel'. Nu waagt de wis- en natuurkundige Willem Dijkhuis (58) zich aan een 24-uurs praatprogramma over het thema fatigatio ofwel `vermoeidheid'. ,,Een mooier onderwerp is er niet'', vindt hij. Dijkhuis, momenteel gastdocent aan de faculteit bedrijfskunde van de Erasmus Universiteit, is al jaren gefascineerd door tijdsduur en vermoeidheid. Onder het motto dat de waarheid niet gekend, maar alleen belichaamd kan worden, zal hij op zaterdag 28 en zondag 29 augustus in Leeuwarden een etmaal lang met vijftien gasten onafgebroken praten over fatigatio. Vanaf vier uur 's middags tot de volgende zondag.

Het idee werkte Dijkhuis de afgelopen maanden uit met Erik van Veenstra, voormalig interim-manager van het Friesch Dagblad. Vermoeidheid is een even existentieel gevoel als liefde en eenzaamheid, beweert Dijkhuis. ,,Iedereen is moe, vooral nu het millennium nadert. Maar het taboe op vermoeidheid is levensgroot. Je moet jong, fit en vitaal zijn. Iedereen lijkt vermoeidheid te willen opheffen, vermijden of uitstellen. Het hedendaagse cafégesnuif en het EPO-gedonder in de sport getuigen hiervan.''

Hij ontvangt in zijn 24-uur durende praatsessie vijftien gasten die gespecialiseerd zijn in onder meer architectuur, biologie, sport, geneeskunde, literatuur, ruimtelijke ordening en typografie. Hij bespreekt met hen de vermoeidheidsdimensies van hun vakgebied. Onder hen zijn literatuurcriticus Kees Fens, schaatser Jeen van den Berg, schrijver/journalist Koos van Zomeren die uitleg geeft over vermoeidheid bij koeien en andere dieren, chirurg Rob Weller, fotograaf Philip Mechanicus, schaker Errit Petersma en aartstypograaf Gerrit Noordzij. Ook wil hij nog een 100-jarige strikken.

Dijkhuis vindt dat vermoeidheid bespreekbaar moet worden gemaakt en dat er ook aandacht moet zijn voor de scheppende en heilzame aspecten van moe zijn. ,,Vermoeidheid kan ook louterend werken'', onderstreept hij. Hij verwijst naar het begrip `serendipiteit' van de Engelse schrijver Horace Walpole: de beloning van de onverwachte vondst, bij toeval. ,,De chemicus Kekulé ontdekte de benzeenring toen hij na twintig uur studie vermoeid in de vlammen van zijn open haard staarde.'' Geen facet van vermoeidheid blijft gedurende de gespreksmarathon onderbelicht, belooft Dijkhuis. ,,In 24 uur passeert het hele leven. Wist je dat pas dit jaar uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat niet pijn of lichamelijke ontluistering, maar vermoeidheid het gruwelijkste leed is dat kanker aanricht?''

Als locatie van de gespreksmarathon dient café-salon `De Koperen Tuin' in Leeuwarden, idyllisch gelegen in het 350 jaar oude stadspark van de Friese hoofdstad. Het theehuis stond decor voor Simon Vestdijks gelijknamige roman, die dit jaar precies vijftig jaar geleden verscheen.

Elk uur van de manifestatie zal Dijkhuis beginnen met het voorlezen van een hoofdstuk uit het bijbelboek Prediker. Want koning Salomo, aan wie de levenswijsheden wel werden toegeschreven, wist al dat ,,alle dingen onuitsprekelijk vermoeiend'' zijn. Hij zag de zon immers op- en ondergaan, hij zag beken onophoudelijk naar de zee stromen en de wind telkens van richting veranderen. Dijkhuis: ,,Het boek is een soort open brief over vermoeidheid. Prediker komt het dichtst in de buurt van oudtestamentische borrelpraat. Van de cirkelgang van het leven lust Prediker wel pap. De jaren gaan weliswaar voorbij, maar de seizoenen keren terug.''

Dijkhuis bereidt zich inhoudelijk niet al te veel op de slijtageslag voor. ,,Ik ben geen Rob Trip die interviews afneemt. Het worden gesprekken, waarbij volop geassocieerd zal worden en ik ook mijn eigen mening zal geven. Heel veel details over dit onderwerp heb ik de afgelopen jaren in mijn hoofd opgeslagen.'' Het publiek – er is plaats voor ongeveer 150 mensen – mag zich volop mengen in de discussies. ,,Ik hoop dat het geheel een sfeer van intimiteit en verwantschap zal oproepen'', mijmert Dijkhuis. Lichamelijk zal hij zich evenmin voorbereiden. ,,Ik ben een flink ventje'', schaterlacht hij. ,,Lichamelijk ben ik nooit moe. Een week voor `Fatigatio' zal ik in het vooruit wel iets meer slapen. Want ik heb een onbekommerd vermogen om dat te kunnen.''

`Fatigatio', za 28 aug, 16 uur t/m zo 29 aug, 16 uur. De Koperen Tuin, Prinsentuin 1, Leeuwarden.