Bisschop: `Homo's kunnen niet liefhebben'

In het Groninger bisdom is onrust ontstaan over collegetractaten van de nieuwe bisschop, dr. W.Eijk. Zijn opvatttingen over seksualiteit zouden een herder niet passen.

Homoseksualiteit is een ,,neurotische ontwikkelingsstoornis'', homoseksuele relaties zijn ,,intrinsiek ongeordend'' en homo's kunnen elkaar niet liefhebben. Er is slechts sprake van ,,wederzijdse zelfbevrediging''. Dit doceerde de onlangs benoemde bisschop van Groningen dr. Wim Eijk zijn priesterstudenten aan het serminarie Rolduc in Kerkrade en aan het seminarie St. Janscentrum in Den Bosch tussen 1995 en 1997.

Eijk werd in juli benoemd tot bisschop van Groningen als opvolger van de overleden bisschop Möller. Een student van de Bossche opleiding speelde de collegetractaten van Eijk door aan de Utrechtse rooms-katholieke kerkhistoricus Ton van Schaik. Hervormd Nederland publiceert morgen meerdere citaten uit deze colleges `speciale moraaltheologie'.

Van Schaik en de Groninger priester en oud-Europarlementariër Herman Verbeek, zelf homoseksueel, hebben grote kritiek op de benoeming van Eijk. Zelf is Eijk wegens vakantie onbereikbaar voor commentaar. Zijn woordvoerder Ton Kuis zegt dat Eijk niet beoordeeld moet worden op wat hij ooit heeft verklaard. ,,Beoordeel hem op beslissingen die hij gaat nemen en de meningen die hij nú heeft.''

Van Schaik betitelt de opvattingen van Eijk als ,,onpastoraal en onbarmhartig''. ,,Dit zijn denkbeelden uit de jaren dertig, relicten uit een afgesloten verleden.'' Hij noemt Eijk een ,,geharnast ethicus''. Hoewel bekend was dat Eijk, student van Rolduc, niet tot de meest vooruitstrevenden behoorde, zegt Van Schaik zich ,,een hoedje te zijn geschrokken'' toen hij de citaten las. ,,Je vraagt je af wat studenten in de praktijk met dit soort gedateerde onzin aan moeten.'' Priesters moeten homoseksuelen niet bevestigen in hun geaardheid, hield Eijk zijn studenten voor. ,,Dat betekent in verreweg de meeste gevallen dat men de betrokkene in zijn neurose fixeert en dat is funest'', aldus een letterlijk citaat. Niet alleen homoseksualiteit wordt afgekeurd, maar ook zelfbevrediging, seks voor het huwelijk, het gebruik van voorbehoedsmiddelen en ongehuwd samenwonen zijn ontoelaatbaar.

Verbeek noemt deze denkbeelden ,,volstrekt verziekt''. ,,De leer over seksualiteit wordt in de rooms-katholieke kerk bepaald door seksueel gefrustreerde mannen. Hierdoor ben je als kerk totaal ongeloofwaardig.''

Verbeek zegt dat onder diverse homoseksuele pastorale werkers in het bisdom Groningen de angst leeft ontslagen te worden na Eijks wijding op 6 november. ,,Ik krijg diverse telefoontjes en brieven van mensen die woedend zijn. Eijk wil dat een bisschop het recht krijgt priesters voor hun wijding te vragen of ze ooit gemasturbeerd hebben of homoseksueel zijn. Als ze een of beide vragen bevestigend beantwoorden kunnen ze als priester geweigerd worden.''

De Acht Mei Beweging/Groep Mariënburg, een verzameling van vooruitstrevende katholieken in Noord-Nederland, wil een gesprek met Eijk naar aanleiding van diens nu onthulde standpunten. ,,Als dit klopt, is het niet iemand op wie we zitten te wachten'', aldus Werno Spekschate, lid van de Mariënburg Groep. In elk geval voldoet Eijk niet aan de profielschets van een nieuwe bisschop die Mariënburg onlangs opstelde, zegt hij. Daarin werd de ideale bisschop een ,,herder'' genoemd die zou ,,samenbinden''.

In het bisdom is tevens kritiek op de benoemingsprocedure van Eijk, die voorgekookt zou zijn. Op de overigens geheime voordracht van het kapittel, het adviesorgaan van kanunniken aan het Vaticaan, zou Eijks naam volgens insiders hebben ontbroken. Het bisdom Groningen zou de voorkeur hebben gegeven aan een progressievere opvolger van Möller, onder wie prof. Jozef Wissink uit Utrecht, een geestverwant en persoonlijke vriend van Möller.

Eijk was, zo hoorde Verbeek naar eigen zeggen uit betrouwbare bronnen, ,,al in stilte uitgekozen om Möller op te volgen.''

In een vorig jaar gehouden bijeenkomst met alle bisschoppen in het Onze Lieve Vrouwe klooster `Ter Eem' in Amersfoort hield Eijk een inleiding over medische ethiek, waarbij onderwerpen als huwelijk en gezin, abortus en euthanasie aan de orde kwamen.

De Groninger priester Dirk ten Dam, tevens deken van het dekanaat Groningen, zegt te hopen dat Eijk zijn mening over homoseksualiteit zal bijstellen. ,,Ik hoop dat hij homofiele mensen de ruimte geeft. Ik hoop dat we in het bisdom zonder polarisatie kunnen leven en elkaars mening zullen respecteren.'' Ten Dam zegt zich niet te kunnen vinden in Eijks denkbeelden. ,,Maar we moeten hem een kans gunnen. Misschien kan hij toch in de sfeer van openheid van het bisdom groeien.''