Plan van VN voor oplossing Mitrovica

In de stad Kosovska Mitrovica in het noorden van Kosovo, vorige week dagenlang het toneel van rellen tussen Serviërs en Albanezen, is de spanning gisteren afgenomen na de opstelling van een plan voor de terugkeer van Albanezen naar hun woningen in wat tegenwoordig de Servische wijk van de stad is.

Het door het VN-bestuur en de vredesmacht KFOR opgestelde plan voorziet in de terugkeer van 25 Albanese gezinnen per dag. De terugkeer moet morgen beginnen. Volgens een VN-woordvoerder is het plan opgesteld in samenspraak met de leiders van de Kosovo-Albanese en Servische gemeenschappen. Zij hebben het plan niet ondertekend, maar wel stilzwijgend aanvaard, aldus de woordvoerder.

Tijdens de oorlog om Kosovo werden de Albanese inwoners van de stad uit hun huizen verjaagd. Die huizen werden betrokken door Serviërs. Na de oorlog hebben de Albanezen een deel van de stad weer in bezit genomen, maar de Serviërs zijn in een eigen wijk blijven wonen, aan de overkant van de rivier de Ibar. Sindsdien is de situatie op de brug over de Ibar gespannen. Albanezen eisen toegang tot hun woningen, die de Serviërs hun ontzeggen. Naar aanleiding van het VN-KFOR-plan hebben het Kosovo Bevrijdingsleger UÇK en de Albanese burgemeester van de stad een voor gisteren geplande demonstratie afgelast. In totaal eisen 1200 Albanese gezinnen naar hun woningen te mogen terugkeren.

Een andere positieve ontwikkeling in Kosovo was gisteren de terugkeer van tweehonderd Servische personeelsleden van de spoorwegen. Ze moeten het spoor in Kosovo weer op orde brengen. Het ging om de terugkeer van de grootste groep van Serviërs sinds de intocht van KFOR in Kosovo.

De terugkeer is maar een bescheiden succes. Gisteren liet de VN-hulporganisatie UNHCR weten nog altijd Serviërs, die zich bedreigd voelen, te helpen bij hun vertrek uit Kosovo. De gevaren die de Serviërs lopen, nemen eerder toe dan af, aldus meldde de UNHCR. De woordvoerder van de hulporganisatie maakte duidelijk niet blij te zijn met de taak, bij de evacuatie te assisteren, omdat dat neerkomt op hulpverlening bij etnische zuivering. ,,Maar moeten we hen dan laten blijven, zodat ze worden aangevallen en in sommige gevallen gedood?'' De vredesmacht KFOR, die zich ten doel stelt in Kosovo de multi-culturele samenleving te verdedigen, is tegen de rol van de UNHCR bij het vertrek van Serviërs. De UNHCR-woordvoerder zei dat zijn organisatie onverkort de terugkeer van alle 180.000 uit Kosovo verdreven Serviërs en Roma (zigeuners) eist.

Bernard Kouchner, het hoofd van de VN-missie in Kosovo, zei gisteren dat alle discriminerende wetten in Kosovo worden herzien. In Kosovo is formeel nog altijd de Servische en Joegoslavische wetgeving van kracht, die de Albanezen op veel punten benadeelt. Kouchner heeft een werkgroep van vijftig rechters en aanklagers gevormd die de wetgeving gaat zuiveren van bepalingen die herinneren aan de juridische `apartheid' van vroeger. (Reuters, AFP, AP)