Habibie blijft gewoon grapjes maken

Vanochtend hield de Indonesische president Habibie zijn jaarlijkse toespraak tot het parlement. Veel waarnemers gaan er van uit dat het ook zijn laatste was.

In wat gezien wordt als een poging zijn kansen op herverkiezing te vergroten, heeft de Indonesische president B.J. Habibie tijdens een nationale toespraak tot het parlement vanochtend aangedrongen op het bewaren van de eenheid en gezegd dat economisch herstel al heeft ingezet. Het was Habibie's eerste grote redevoering sinds de parlementaire verkiezingen van 7 juni en mogelijk zijn laatste, mocht hij niet worden herkozen in november. Ook was het parlement, dat nog werd samengesteld door oud-president Soeharto, voor de laatste maal plenair in oude samenstelling bijeen, aan de vooravond van de viering morgen van de uitroeping van de Republiek Indonesië, 54 jaar geleden. Het nieuwe parlement zal overigens pas op 1 oktober worden geïnaugureerd.

Habibie's regeringspartij Golkar werd bij de parlementsverkiezingen tweede achter Megawati Soekarnoputri's Strijdende Democratische Partij (PDI-P). De tegenstand tegen een herverkiezing van Habibie lijkt dagelijks te groeien. Binnen zijn eigen partij was al een groepering actief, onder leiding van fractievoorzitter Marzuki Darusman, die Habibie afwijst. Gisteren maakte echter ook algemeen voorzitter Akbar Tandjung van Golkar bekend dat Habibie's kandidatuur kan worden ingetrokken. Tandjung lijkt net als Marzuki te manoeuvreren in de richting van een `brede coalitie' met de voormalige aartsvijand PDI-P. Min of meer preluderend op dat idee troffen Tandjung en Megawati elkaar vrijdagavond tijdens een reünie van islamitische jeugdbewegingen.

Een samenwerkingsverband van Islamitische partijen, de zogenaamde `As-krachten', dat zich enige weken geleden nog leek te scharen achter Habibie, heeft nu te kennen gegeven moslimleider Abdurrahman Wahid als hun kandidaat naar voren te schuiven.

Habibie zelf liet vanochtend niets merken van alle bewegingen achter zijn rug. Tegenover het parlement stak hij zijn twee uur durende rede af, zonder water te drinken omdat hij volgens zijn zeggen een dag vastte, zich af toe onderbrekend met grapjes tegen de afgevaardigden. Ook de zaal gedroeg zich hetzelfde als voorgaande jaren: leden zaten omgekeerd in hun stoelen te kletsen, of vielen in slaap, terwijl een enkeling oudergewoonte ja-knikkend bleef luisteren naar de toespraak.

Opvallend was dat Habibie, net als vorig jaar, zijn voorganger en leermeester Soeharto niet met name noemde in zijn tekst. Soeharto werd afgelopen zaterdag opnieuw opgenomen in het ziekenhuis van de oliemaatschappij Pertamina in Zuid-Jakarta, dit maal wegens een darmbloeding. Vorige maand was de voormalige president ook al voor tien dagen opgenomen wegens een herseninfarct.

Habibie legde verder veel nadruk op het herstel van de nationale economie en dan vooral op de herstructurering van het nationale banksysteem. Parlementariërs zeiden achteraf dat deze passage hen had bevreemd omdat de president geen melding maakte van het nieuwste bankschandaal waarbij, volgens bankrecht-expert Pradjoto, ruim 500 miljard roepia van Bank Bali terecht zou zijn gekomen bij het zogenoemde `succes-team' dat de herverkiezing van Habibie moet bewerkstelligen. Nieuws over het schandaal veroorzaakte vorige week een scherpe terugval in de waarde van de roepia.

Sprekend over nationale eenheid dreigde Habibie met het ,,verpletteren'' van iedere poging om het land te verdelen. Daarbij richtte hij zich met name tot de afscheidingsbeweging in de Noord-Sumatraanse provincie Atjeh, die de afgelopen maanden weer actief is geworden nadat nieuwe wreedheden van onderdelen van het Indonesische leger veel slachtoffers hebben gemaakt onder de bevolking. ,,Ongrondwettige politieke actie, zoals het zich afscheiden van de eenheid van de Indonesische republiek, wordt niet getolereerd,'' zei de president. Volgens hem zal het komende referendum in Oost-Timor geen gevolgen hebben in andere delen van het land. ,,Wat ook de beslissing is van de Oost-Timorese bevolking, de eenheid en compleetheid van de republiek Indonesië zal worden gehandhaafd. Dat is een historisch feit.''