Verbeten Duitse strijd over winkelen op zondag

De Duitse winkelsluitingswet is iets versoepeld, maar veel winkeliers gaat dat lang niet ver genoeg. Zij vinden mazen in de wet om op zondag open te zijn. Priesters, vakbondsleiders, politici en schrijvers lopen te hoop tegen de `zondagrebellen'.

De Duitse filosoof Odo Marquardt vindt dat de zondag van God is. President Johannes Rau meent dat de zondag niet mag afglijden tot een consumptiefeest. Minister van Justitie Herta Däubler-Gmelin ziet de zondag als een van de laatste bastions tegen het verlies van waarden. En de denker Hans-Georg Gadamer wil de zondagrust bewaren zodat hij in stilte zijn croissants kan nuttigen.

Terwijl de Duitse bondskanselier met zijn first lady Doris geniet van een vakantie aan de Italiaanse kust van Amalfi, is in zijn land een verbeten oorlog uitgebroken over de opening van winkels op zondag.

Pastoors, dominees, politici en schrijvers lopen te hoop tegen de zogenaamde `zondagrebellen', die de heilige zevende dag willen verstoren door de winkels te openen. Toen het grote Duitse warenhuis Kaufhof eerder deze maand de kat de bel aanbond en haar winkels op zondag opende, dreigden de vakbonden openlijk met maatregelen.

Bestuurders in Berlijn en Saksen-Anhalt kregen brieven, waarin de Dienstenbond aandrong op het inzetten van de politie tegen de `zondagrebellen'. Inmiddels heeft de rechter opening van Kaufhof verboden. Tal van boze winkeliers lopen op hun beurt naar de rechter en plakken te pas en te onpas Berlin Souvenir op blikjes kattenvoer in de hoofdstad om op zondag maar open te mogen zijn. Want voor toeristische centra worden weer uitzonderingen gemaakt in de wet.

Moet de staat een achterhaalde winkelsluitingswet met wapengeweld verdedigen, vraagt menig winkelier zich af. Ja, reageerde de Beierse CSU-politicus Michael Glos. ,,Het is de opgave van de staat wetgeving na te leven. Duitsland is geen bananenrepubliek.''

Drie jaar geleden werd de winkelsluitingswet in Duitsland versoepeld. De dagen dat een buitenlandse bezoeker op zaterdagmiddag om 14.00 uur wanhopig door een uitgestorven stad rijdt op zoek naar een bakker, zijn voorbij. Volgens de nieuwe winkeltijdenwet mogen de winkels zaterdag twee uur langer, tot 16.00 uur, geopend zijn. De rest van de week is dat van 6.00 tot 20.00 uur. Maar veel winkeliers gaat deze liberalisering lang niet ver genoeg.

De zaterdag is met zijn korte openingstijden tot 16.00 uur een korset, vindt de Vereniging van Duitse Detailhandelaren. Ook de Duitse kamer van koophandel sprak zich ervoor uit het aan de individuele winkeliers over te laten wanneer ze open zijn of sluiten. Werd het juk van de strenge winkeltijden jarenlang door winkeliers gedoogd – voor de consumenten zat er weinig anders op – sinds kort pleegt de middenstand openlijke rebellie tegen de wet. Vooral in het Oosten van Duitsland.

Nota bene het door de christen-democraten bestuurde Saksen liberaliseerde eerder dit jaar de winkeltijden om het business-vriendelijke imago van de deelstaat te onderstrepen. De belangrijkste stimulans kwam daarbij van de Saksische minister-president Kurt Biedenkopf (CDU) en zijn minister van Economische Zaken Kayo Schommer, die er alles aan gelegen is nieuwe banen in de dienstensector en industrie te stimuleren.

Toen het gerestaureerde station van Leipzig in mei van dit jaar werd geopend, greep Schommer meteen de kans aan de talrijke nieuwe winkels in de stationshal een ontheffing van het verkoopsverbod op zondag te geven. Leipzig had dit afgekeken van Stuttgart, waar de winkels in een passage tussen het station en het stadscentrum ook buiten de normale winkeltijden geopend waren.

Sinds mei zijn tot vreugde van menige consument de winkels in de stationshal van Leipzig geopend, totdat de rechter deze week verordonneerde dat het afgelopen moest zijn. Tot ergernis van de winkeliers van de City-Gemeinschaft in Leipzig. De plaatsvervangend chef van de winkeliersvereniging kondigde aan, dat ,,we niet zonder strijd ten onder zullen gaan''. Zij zijn vastbesloten morgen hun winkels gewoon weer te openen. ,,Vorige week kwamen er 63.000 klanten hierheen, waarvan alleen al 33.000 op zondag. En niemand had ze gedwongen'', aldus Dieter Berndt van City-Gemeinschaft.

Ook in het nabijgelegen Halle stapten vijf winkeliers – aangestoken door het zondagsucces in Leipzig – naar de rechter om ontheffing van de wet aan te vragen. Er is een maas in de wet gevonden waardoor ze toestemming kregen morgen het complete assortiment producten te verkopen in plaats van uitsluitend toeristische souvenirs.

En zelfs Kaufhof op de Alexanderplatz in Berlijn is het opnieuw gelukt een ontheffing aan te vragen, zodat het warenhuis opnieuw van de zondag een kassucces kan maken. Reden voor de opheffing van het zondagverbod? Een zomerfeest ter gelegenheid van het dertigjarig bestaan van de fontein op de Alex.

De vakbeweging is boos. De wet is een onding, klaagt een woordvoerder van de Dienstenbond. ,,Formeel is de zondag beschermd, maar vanwege dubieuze feesten worden er permanent uitzonderingsvergunningen verleend.''

Maar de zondagrebellen zijn onvermoeibaar. We gaan net zo lang door totdat de wet wordt veranderd en we op zondag open mogen zijn, liet Peter Dussmann in Berlijn weten, de grootste dienstverlener in de hoofdstad.