Australiërs besluiten najaar over monarchie

Australiërs kunnen op 6 november in een referendum besluiten of ze een eind willen maken aan de monarchie in hun land. Formeel is de Britse koningin Elizabeth op dit moment staatshoofd.

Het Australische parlement nam deze week de wet aan die de volksraadpleging regelt. De kiezers zal worden gevraagd of ze van het Gemenebest van Australië een republiek willen maken door de koningin te vervangen door een president. Die zal worden benoemd door een tweederde meerderheid in het parlement.

Volgens opiniepeilingen is er op dit moment een meerderheid voor het handhaven van de status quo. In het verleden hadden de republikeinen volgens peilingen een voorsprong. Voorstanders van de republiek noemen het ongepast is dat een volwassen land een staatshoofd heeft dat aan de andere kant van de wereld woont. Monarchisten zien in het huidige systeem een garantie voor politieke stabiliteit.

De Labour-oppositie zal invoering van de republiek steunen, maar de conservatieve regeringscoalitie van de Nationale Partij en de Liberalen is verdeeld. Minister-president John Howard is voorstander van de monarchie. Zijn minister van Financiën en rijzende politieke ster, Peter Costello, is republikein. Waarnemers menen dat Howards positie ernstig zal worden verzwakt als de republiek de voorkeur van de kiezers krijgt.

Het parlementsbesluit betekent het einde van een jarenlang debat over de vorm van het referendum en de precieze formulering van de vraag. De technische discussies daarover lijken de belangstelling van de Australiërs voor de staatsvorm te hebben verzwakt.

Peter Fitzsimons, columnist van de Sydney Morning Herald, pleitte vanmorgen onder de kop `Beman de barricaden, slijp de guillotine', voor het opleven van het debat. ,,De monarchisten houden ervan om de republikeinen als elitair te bestempelen. Ze gaan volledig voorbij aan het feit dat ze de macht en privileges verdedigen van Betty Windsor, die haar hele leven nog geen dag heeft gewerkt'', aldus Fitzsimons.

Koningin Elizabeth brengt volgend jaar een officieel bezoek aan Australië, mogelijk haar laatste als Australisch staatshoofd.