OPMERKELIJKE KEUZES IN ZES FRAGMENTEN:

Het Nederlandse landschap

,,Het Nederlandse landschap is een kunstwerk vanwege alle moeite die het heeft gekost om het te maken. (-) Het Nederlandse landschap is een controversieel kunstwerk. Elke dag wordt er gediscussieerd over welke vorm er aan moet worden gegeven. (-) Het is het duurste kunstwerk dat we in Nederland hebben.(-) Maar de belangrijkste reden waarom het Nederlandse landschap de eretitel `Het kunstwerk van het millennium' verdient is dat het zo ongelooflijk mooi is. Het donderend geraas van een storm aan de kust (-) Het ritme van de hoge kranen in de Rotterdamse haven (-) Tapijten van witte Klaverzuring en Bosanemoon die schreeuwen: `Het is lente!'. De rijkdom van planten op het Junner Koeland langs de Vecht, maar ook de orchideeën van de Limburgse Heuvels.''

RUDI VAN ETTEGER, Deventer

Triumph des Willens, Leni Riefenstahl

,,De eerste jaren van mijn leven werden vooral bepaald door Pipo de Clown en Mammaloe, J.F. Kennedy en M.L. King, Vietnam en veel grote kinderen die wilde dingen deden en als ik later groot was dan hadden die er alvast voor gezorgd dat er geen oorlog meer was en alle kindjes in de wereld genoeg te eten hebben. (-) Ik kwam tot de conclusie dat het een illusie is om te denken dat schoonheid de wereld zou kunnen redden. (-) Ik kies als werk van het millennium niet het mooiste of diepste of het origineelste maar het meest perfide. Leni Riefenstahls Triumph des Willens gaat wat mij betreft als kunstwerk van het millennium de geschiedenis in. Als straf voor onze hardnekkige fouten. (-) Laten we de wereld redden.''

HEIDI SMIT, Den Haag

Deep Song, Billie Holiday

,,In zijn essay Démasqué der schoonheid betoogt Menno ter Braak, dat van alle kunstvormen muziek de kortste weg aflegt tussen creatie en receptie, en dus op de meest directe wijze die vlucht van hart, geest en ziel realiseert. De door muziek veroorzaakte ontroering vind ik daarom de puurste, sterkste en meest intense. (-) Waar is de `schaal' van ontroering het grootst? (-) Bij een hartverscheurend lied dat iedereen meesleept. (-) Zo kom ik uit bij mijn lievelingszangeres Billie Holiday en bij wat ik haar mooiste lied vind: Deep Song (-) dat voor mij zijn weerga niet heeft in diepte en in kracht. Een `levenslied' in de allerbeste en allerhoogste zin, dat bij je naar binnenstroomt als vloeibaar staal.''

CHRISTINE M. QUIST, Brielle

Het Joodse Bruidje, Rembrandt

,,Mijn zoektocht naar iets moois, iets ontroerends, iets menselijks, iets dat tot de verbeelding spreekt, was tevergeefs [op de tiende Documenta in Kassel in 1997, met ingewikkelde objecten, onbegrijpelijke films, angstaanjagende geluiden in enge ruimtes. Ik wilde nog maar een ding:] een echt schilderij zien, het liefst van Rembrandt en dan nog het liefst het mooiste schilderij ooit door hem gemaakt: het Joodse Bruidje (1665). [Met daarop de man] die vol stille vreugde, bewondering en eerbied en vooral liefde naar zijn vrouw kijkt. (-) De Documenta is tijdsgebonden en van voorbijgaande aard. Rembrandt niet, hem gaat het om altijd aanwezige, nooit verdwijnende, universele menselijke emoties en verhoudingen. Om voorstellingen met eeuwigheidswaarde.''

M. HENDRIKS, Den Haag

Kleines Requiem, Hans van Manen

,,Choreograaf Hans van Manen is geen vernieuwer maar (-) een naar het volmaakte reikende vervolmaker van `dans' en Kleines Requiem is het hoogst bereikte punt. (-) Ware dans is voor Van Manen gericht op emancipatie van de geest. Elke pas was/is/blijft gericht op emancipatie, losmaking, analyse, ontrafeling, onschuld, kortom: dans. Kleines Requiem bevat een uiterste aan schoonheid, helderheid en bewogenheid. Van zijn overige 95 choreografieën is Squares een uiterst heldere voorbode hiervan, vrieskille, staalblauwe, vierkantige trillingen. (-) Dans die niet in woorden is om te zetten. Dans die je moet ondergaan, losgemaakt van de rede. Dans die in haar helderheid en schoonheid je ziel diep raakt.''

HENRIËTTE M.C. PUT, Deventer

Volkswagen Kever

,,Ons millennium kunstwerk moet langer meegaan. Er mag een schilfertje afbladderen, dat lijmen we er weer aan. Deuken, krassen, wellicht een enkele messteek: het wordt gerepareerd en gerestaureerd, mits het kunstwerk zo blijvend is als het uitzicht over de Westerschelde als je in Vlissingen op de dijk staat. (-) De kever, met dat unieke geluid dat al op honderden meters afstand te herkennen is. Eigenwijs van karakter: een verwarming die, wanneer je van Amsterdam naar Maastricht rijdt, pas bij Sittard begint te werken. Deze Volksauto die op de valreep nog in een laat 20ste-eeuwse Neojugendstil variant tot New Beetle werd verbouwd. Der Käfer, een tikje Germaans nog steeds, maar wat zal vader Van der Ploeg blij zijn met een Millennium Kunstwerk dat de naam `Volks' met zich draagt, toch?''

MELS DEES, Innsbruck (Oostenrijk)