Dierentuin blijft sereen

Lusteloos kijkt Jelle de mensenmenigte aan. Met de armen over elkaar zit hij aan de rand van het water. De rest van de familie reageert niet anders. Zonsverduistering of niet, de chimpansees in Burgers Dierenpark in Arnhem raken niet van de wijs. De enige gebeurtenis, onzichtbaar voor het publiek, is de geboorte van een gorilla.

Om half een, in Arnhem het hoogtepunt van de eclips, is de dierentuin nauwelijks schemerig te noemen. Een begin van schemering valt over de circa 10.000 bezoekers — waarvan het overgrote deel overigens niet voor de zonsverduistering komt maar gewoon voor de dieren. ,,Het interesseert me heel weinig'', zegt een man met een dubbele kinderwagen. ,,We zijn hier gewoon een dagje uit.'' Hij heeft, zoals de meeste mensen, ook geen speciaal eclipsbrilletje bij zich. Tijdens het hoogtepunt wandelen de meeste mensen gewoon rond, al staat een aantal naar een met wolken bedekte hemel te kijken. Sommigen met brillen, anderen met stukjes ontwikkelde film of met CD's. De laatste twee varianten zijn van tevoren nadrukkelijk afgeraden. Men maakt er zich niet druk over.

Bij de chimpansees staan meer mensen dan normaal te kijken. ,,Het is wat drukker'', zegt bioloog T. de Jongh. Hij had van tevoren geen duidelijke verwachting over hoe de dieren zouden reageren, al is er wel wat literatuur over de reactie van chimpansees tijdens een volledige zonsverduistering. Dan worden de beesten onrustig en opgewonden. ,,Chimpansees zijn intelligente dieren. Als er al beesten reageren op een zonsverduistering, dan zouden het de chimpansees moeten zijn.''

Behalve een biologische klok hebben chimpansees ook een soort rationele klok. Dieren met uitsluitend een biologische klok kunnen de schemering van een eclips zien als het begin van de nacht. Chimpansees zouden in de war kunnen raken, omdat hun rationele klok hen aangeeft dat het nog lang geen nacht moet worden. Maar Jelle en de rest van de familie, 33 dieren groot, blijft dus onverstoorbaar zitten.

Burgers heeft van tevoren heel wat in het werk gesteld om alles in goede banen te leiden. Bij elke diersoort zit een vaste begeleider, die alle bijzondere gedragingen vastlegt. ,,Op basis van een lijst kunnen ze aangeven of de dieren onrustig of gestresst worden, of dat er andere gedragswijzigingen zijn'', zegt biologisch manager J. Wensing. Hij liet in de loop van de ochtend nog weten niets te kunnen zeggen over eventuele veranderingen. Het zou kunnen zijn, zegt hij, dat amfibieën en nachtvogels actief worden, dat nachtbloemen door de schemer sterker gaan ruiken, of dat bomen zich klaar maken voor de nacht. Dat lijkt allemaal niet te gebeuren. Ook de waterlelies in Burgers Bush, het overdekte tropische regenwoud, sluiten zich niet — iets wat Wensing eigenlijk wel weer had verwacht.

Over de gevolgen van een eclips voor dieren in dierentuinen is geen literatuur. Echt verwonderlijk is dat niet, meent Wensing. ,,Het is moeilijk de gevolgen wetenschappelijk te interpreteren. Om te beginnen is het een eenmalige gebeurtenis. Je kunt het niet toetsen. En verder zijn veel dierentuinen verschillend, worden dieren op een verschillende manier gehouden.''

Op één plek is het wel een stuk donkerder: in het restaurant, dat om een uur vol zit met etende mensen. Ze zitten gezellig bij een kaarsje.