Zuid-Afrika bemiddelt in Congo-oorlog

De Zuid-Afrikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Nkosazana Zuma, zou vandaag naar de Congolese stad Kisangani reizen in een poging rebellen die tegen de Congolese regering vechten achter een vredesplan te krijgen.

Het initiatief volgt op overleg in Zuid-Afrika tussen president Thabo Mbeki en zijn ambtgenoten uit Rwanda, Oeganda en Tanzania. Maar terwijl de rebellen elkaar het afgelopen weekeinde naar het leven stonden, zijn waarnemers pessimistisch over Zuma's kans van slagen.

,,Het overleg was vruchtbaar. De vier presidenten hebben besloten dat het vredesproces door moet gaan en hebben de hoop uitgesproken dat het spoedig succes zal hebben'', zo luidde een verklaring van het Zuid-Afrikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken gisteren na afloop van het beraad. Rwanda en Oeganda steunen twee verschillende rebellenbewegingen die sinds augustus vorig jaar strijden tegen de centrale regering van president Kabila. Rebellen veroverden sindsdien naar schatting een derde tot de helft van Congo.

Precies een maand geleden tekenden de leiders van de zes betrokken landen, Congo en zijn bondgenoten Zimbabwe, Angola en Namibië aan de ene kant en Rwanda en Oeganda aan de andere kant, in de Zambiaanse hoofdstad Lusaka een vredesakkoord. Maar de handtekening van de rebellen ontbrak.

De kleinste rebellengroep, de MLC (Beweging voor de Bevrijding van Congo) tekende vorige week alsnog, maar de grootste factie, de RCD (Samenwerkingsverband voor Democratisch Congo), bleef tot nu toe volharden in haar weigering. Tussen de MLC en de RCD, èn binnen de RCD bestaan grote tegenstellingen. Afgelopen weekeinde kwam het in Kisangani tot schietpartijen tussen facties van de RCD. Een burger kwam hierbij om het leven.

Volgens een Westerse diplomaat in Zuid-Afrika is de kans dat het tot ene duurzame vrede komt in Congo voorlopig klein. ,,Er zijn teveel verschillende groepen en belangen en teveel chaos. Burgers in gebieden die door de rebellen zijn veroverd weten veelal niet wie de nieuwe machthebbers zijn. En Kabila op zijn beurt is niet sterk genoeg om het zonder de hulp van zijn bondgenoten te kunnen stellen'', aldus de diplomaat.

Maar Zuid-Afrika stelde vandaag vertrouwen in de eigen vredespogingen. ,,Waar het om gaat is ervoor te zorgen dat iedereen het Lusaka-akkoord tekent'', zei een woordvoerder van minister Zuma vanmorgen.

Pretoria wilde verder geen details geven over het overleg van Mbeki met de drie andere presidenten, maar aangenomen wordt dat hij Rwanda en Oeganda na aandringen heeft overgehaald de rebellen in Congo onder druk te zetten. De vraag is evenwel of de losgeslagen guerrillastrijders zullen luisteren.