Door de Yangtse-kloven

Over een paar jaar is het gedaan met het natuurwonder, want dan zal de gigantische Drie-Klovendam het landschap ingrijpend en definitief veranderen. Dus wurmen zich nu honderden drijvende flatgebouwen door de beroemde drie kloven van de Yangtse, de rivier die het hart van China doorsnijdt. De trip begint in Chongqing (volgens de laatste berichten tegenwoordig de grootste stad ter wereld) en eindigt in Yichang, 500 kilometer oostwaarts. Als je daar aankomt, heb je 50 uur Chinese binnenvaart achter de rug, die je niet snel zult vergeten.

Wij boekten voor 220 yuan (60 gulden) een hut derde klas: drie stapelbedden en een wasbak. Een eigen hut met privé-douche kost meer dan 300 gulden. De trip is vooral populair onder Chinese toeristen. Massaal bestormen ze de kade van Chongqing om het natuurwonder te zien voor het te laat is. Met hun tot 1.000 meter hoge rotswanden en scherpe pieken beantwoorden de drie kloven perfect aan het Chinese ideaal van schoonheid en romantiek. Hoewel de Chinese kranten van die week vol staan met berichten over overstromingen en evacuaties, zien we daar niets van: door de hoge oeverwanden blijft dit gebied gevrijwaard van wassend water.

De Chinezen zitten de hele reis opeengepakt in hun piepkleine hutjes te kaarten, mahjong te spelen en te zweten, om met zijn allen naar buiten te rennen als we een kloof invaren. De camera's klapperen van opwinding tegen elkaar en mooie Chinese vrouwen poseren met gekamd haar voor de scherpste rotspiek.

Voor Westerse toeristen is de trip echter geen aanrader. De boot vaart op steenkool waardoor er direct een smerige film van vet en roet op komt te liggen. Stoelen en banken zijn er nauwelijks, wat je dwingt uren tegen de reling aangeleund te staan. 's Nachts kruipen legers kakkerlakken over onze bedden. Die zien we omdat het gerochel van onze Chinese hutgenoten en het hemeltergende geblèr uit de karaokebar ons toch al uit de slaap houden. We worden smeriger en smeriger. De temperatuur buiten nadert de vijfig graden. De douche is een stinkende modderpoel; godzijdank ontdekken we een onbezette eersteklashut waarvan de deur niet op slot zit.

Tijdens de tocht legt de boot herhaaldelijk aan, maar je weet nooit voor hoe lang. Dat maakt het tot een avontuurlijk experiment om van boord te gaan. We hebben wanhopig zwaaiende blanke toeristen (en Chinezen) op de kade zien staan, die hun bezit en hun vakantie op China's levensader zagen wegvaren.

De Chinese geldzucht neemt soms stuitende vormen aan. Zo presteerde de bemanning van onze boot het om op het moment dat we door de eerste kloof voeren (vijf uur 's ochtends) een provisorisch loket op te stellen voor het `panorama-dek' en daar voor 5 yuan (1,25 gulden) kaartjes te gaan verkopen. De toegangsprijzen voor de – volstrekt oninteressante – bezienwaardigheden in de pleisterplaatsen rijzen de pan uit. Dieptepunt is de stop van zes uur in het op een enorme vuilnishoop gebouwde stadje Wushan, die de opvarenden min of meer dwingt voor 100 yuan (25 gulden) een boottochtje te boeken waarbij men enkele kilometers een zijrivier opvaart.

De kloven zijn prachtig, maar van wilde natuur is geen sprake. Overal liggen steden, walmen schoorstenen en drijft afval. De kleur van de rivier lijkt nog het meest op waterige diarree: we varen op een riool. Dat wordt nog eens bevestigd als de schoonmaakster onze prullenbak komt legen en de inhoud zonder blikken of blozen overboord kiepert. Na 30 uur voelen we ons zelf kakkerlakken.

Sluitstuk van de tocht is de passage van het giga-bouwproject van de Drie-Klovendam. Voor de sluis moet weer uren worden gewacht. De dam (die volgens de planning pas in 2008 zal worden gesloten) steekt al diep de rivier in. Bij de dam is een complete stad verrezen om de ingenieurs en arbeiders te huisvesten. Wederom stormen de Chinezen massaal naar buiten om zich te laten vastleggen (liefst mobiel bellend) voor dit unieke wereldwonder dat moet gaan zorgen voor een nieuwe sprong voorwaarts. Een stuwmeer van 500 kilometer lang, vol met afval. Geen wonder dat milieudeskundigen rampen vrezen door dit hydro-elektrische project. Als de dam het begeeft, luidt de vraag dan ook waardoor de dalbewoners eerder het loodje zullen leggen: verdrinking of vergiftiging.