Dagestan

DE KAUKASUS blijft de zieke onderbuik van Rusland. De oorlog om Tsjetsjenië, die de Russen in 1996 tot overmaat van ramp ook nog eens hebben verloren, heeft daaraan weinig veranderd. Overal moet Moskou het opportunistische spel van verdeel-en-heers spelen, maar bijna nergens heeft het Kremlin het daadwerkelijk voor het zeggen.

Met name in Dagestan, strategisch gelegen aan de olierijke Kaspische Zee waarop alle relevante mogendheden loeren, is de Russische regering haar greep op de ontwikkelingen kwijtgeraakt. Anders dan Tsjetsjenië ijvert Dagestan niet voor onafhankelijkheid. De plaatselijke regering is trouw aan de Russische federatie. Maar feitelijk is de republiek zeer zelfstandig, zij het dat in elk dorp of regio een ander de baas is en er dus geen sprake is van centraal gezag. Deze anarchie heeft Dagestan kwetsbaar gemaakt voor invloeden van buiten. Vooral Tsjetsjeense rebellen, die in eigen land in conflict zijn met nominaal president Maschadov, gebruiken het buurland als uitvalsbasis voor hun duistere handeltjes en onderlinge gevechten.

De moslimstrijders, die de grensstreken al tijden teisteren en nu zelfs openlijk op veroveringspad zijn, zijn dan ook een gevaar voor het hele gebied. De gevechten tussen de federale troepen en lokale politie-eenheden enerzijds en enkele honderden irreguliere commando's uit Tsjetsjenië anderzijds, die afgelopen weekeinde een nog onbekend aantal levens en gewonden hebben gekost, illustreren dat.

Mede daarom is het begrijpelijk dat de Russische militaire leiding sinds afgelopen weekeinde in Dagestan is. Maar zijn deze commandanten wel de geschiktste mannen op de geschiktste plaats? In de oorlog om Tsjetsjenië hebben ze gefaald. Wellicht dat ze daarvan geleerd hebben en nu koste wat kost zullen voorkomen dat burgers er nodeloos het slachtoffer worden. Het is ook denkbaar dat vooral de indertijd vernederde binnenlandse strijdkrachten nu wraak willen nemen voor hun fiasco van vijf jaar geleden. Dan is Moskou pas echt ver van huis.

EEN GROOTSCHALIGE oorlog ligt niet voor de hand. Dagestan is geen mono-etnische republiek en zal zich dus niet onmiddellijk aaneensluiten tegenover Rusland, zoals in 1994 in Tsjetsjenië gebeurde. Maar als de Russische regering alleen koerst op een militaire oplossing en geen politieke kaarten in haar achterzak heeft, ligt er wel gewelddadige chaos op de loer. Deze dominosteen in de Kaukasus kan naar beide kanten omvallen.