Aan de Kneuterdijk

DE RAAD VAN STATE adviseert de regering over in te dienen wetsontwerpen vanuit de beslotenheid van een statig pand aan de Kneuterdijk in Den Haag. Daar is de stijl van de adviezen ook naar. De Wijzen van de Kneuterdijk hebben vaak een politiek-bestuurlijke carrière achter de rug, maar worden geacht zich te concentreren op de juridische techniek en consistentie van de wetsvoorstellen die hun worden voorgelegd en de politieke keuzes die daaraan ten grondslag liggen te respecteren.

De geesten laten zich echter niet altijd bedwingen. In twee achtereenvolgende adviezen hebben de staatsraden deze zomer de staf gebroken over een paradepaardje uit het paarse regeerakkoord. Het wetsvoorstel tot invoering van het huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht (het zogeheten homohuwelijk) had volgens het hoge college helemaal niet moeten worden ingediend. De raad boorde voorts het nieuwe concessiestelsel voor de omroep de grond in.

In dit laatste geval komt de kritiek nog het meest in het politieke vaarwater. De raad verwijt de regering dat het geen behoorlijke keuze maakt. De regering wijst een staatsomroep af, maar perst de omroepverenigingen zó in een keurslijf dat van de gepretendeerde pluriformiteit weinig over blijft. De keuze van het kabinet is echter wel degelijk duidelijk: meer eenheid in Hilversum. Deze valt heel goed te verenigen met interne pluriformiteit. Wat de Raad van State werkelijk dwars lijkt te zitten, is dat een einde wordt gemaakt aan de koninkrijkjes van de omroeporganisaties. Maar de tijd van de verzuiling is toch echt voorbij.

DAT NEEMT NIET weg dat de wijzen van de Kneuterdijk met recht waarschuwen tegen de toenemende bemoeienis van de overheid met de programmaformules waarin het concessiestelsel voorziet. Dat element van de nieuwe wet is een terugval naar tijden van betutteling die wij evenzeer achter ons hebben gelaten.

Bij het homohuwelijk herinnert de Raad van State er aan dat er één groot verschil blijft met het gewone huwelijk: de kinderen. Ook internationaal kan een homohuwelijk grote juridische problemen geven. Het kabinet erkent dat laatste volmondig, maar vindt dat de betrokkenen zelf maar moeten uitmaken of ze dit risico nemen. Voor de kinderen wordt voorzien in een speciale adoptieregeling. Daarbij is er een complicatie: er is altijd een andere geboorteouder in het spel. Deze kan adoptie alsnog blokkeren.

De tijd is nog niet rijp voor het homohuwelijk, zegt de Raad van State. Het kabinet wijst er op dat invoering van het geregistreerde partnerschap anderhalf jaar geleden reeds rimpelloos is verlopen. Het is een kwestie van taxatie, erkennen de ministers. Of bedoelen ze soms dat de politieke antennes van de wijzen van de Kneuterdijk niet meer zijn wat ze ooit waren? Het is oppassen met snelle conclusies. Uit het zojuist ingediende wetsvoorstel op de euthanasie – een ander gevoelig thema – blijkt dat de Raad van State bepaald geen achterhoedegevecht heeft gevoerd, maar actief heeft meegedacht.