Vergrijzing slaat toe in eredivisie

In de afgelopen maanden vonden 44 profvoetballers van dertig jaar en ouder emplooi bij een nieuwe club. De exodus van topspelers naar het buitenland werkt vergrijzing in de hand. Feyenoord-trainer Leo Beenhakker is bezorgd: `We komen elk seizoen weer op een niveau lager terecht met het Nederlandse voetbal.'

Leo Beenhakker kijkt bezorgd zoals alleen hij dat kan. Met een cigarillo tussen de vingers haalt de trainer van Feyenoord eens diep adem en komt dan in een lange monoloog tot een paar sombere conclusies. Noodkreten bijna. ,,Wij kunnen Europees gezien met het Nederlandse clubvoetbal alleen incidenteel nog tot een succesje komen. De achterstand op toplanden als Engeland, Italië en Spanje is de afgelopen maanden weer groter geworden. Dit kunnen wij nooit meer winnen. Kijk wat er in die landen zelfs op de reservebank zit. De zuigkracht van het buitenland voor Nederlandse voetballers blijft overeind. De toppers houd je simpelweg niet. Konterman kunnen we nog een jaar houden. Dan gaat hij toch. Hetzelfde geldt voor Van Gastel. En voor Van Nistelrooy bij PSV. Buitenlandse spelers van een dergelijk niveau haal je er niet voor terug. Brian Laudrup zegt `nee' tegen Ajax als hij 26 is, en `ja' op 30-jarige leeftijd. Dát is tekenend. Grönkjaer komt alleen als hij heel jong is.

,,Tegelijkertijd moeten we in ogenschouw nemen dat zelfs onze subtoppers worden afgeroomd. Van Burik, Meijer, Wijnhard, Boateng, ze zijn ook weg. Deze uittocht is niet meer te behappen met een goede jeugdopleiding. Het was een wonder dat we vorig jaar met de verkoop van één speler (Van Bronckhorst, red.) vijf nieuwe krachten konden aantrekken zonder kwaliteitsverlies te lijden. Maar voor de plek van Van Bronckhorst had onze jeugdopleiding alleen een linkspootje van vijftien jaar in de aanbieding.''

Vandaar dat Feyenoord deze zomer de 31-jarige Jan de Visser van Heerenveen contracteerde. De Noord-Hollander ging in de herfst van zijn loopbaan van een subtopper naar de landskampioen. En voor dezelfde linkerflank trok Feyenoord een jaar eerder de even oude Peter van Vossen aan. Beenhakker: ,,Er vallen gaten in het Nederlandse voetbal. Een speler van 25 is niet meer te betalen. Kijk naar Oude Kamphuis, die in Nederland overal terecht kon maar kiest voor Schalke '04. Daarom moeten de clubs nu noodgedwongen geld stoppen in een voetballer van begin 30. Die investering schrijf je af en ben je kwijt. We komen elk seizoen weer op een niveau lager terecht met het Nederlandse voetbal. Langzaam maar zeker verliezen we terrein. We hebben het met z'n allen misschien niet in de gaten, het gebeurt wel. Waar moet ik straks nog nieuwe spelers zoeken? Bij een amateurclub? Financieel zit er geen rek meer in, terwijl het geld in buitenland niet op kan. We hebben prachtige nieuwe stadions, met alles erop en eraan. Die bron is hiermee tot de bodem benut. We kunnen met Canal+ nog eens over een miljoentje meer gaan praten, maar dat lost het probleem niet op.''

De profclubs in Nederland zoeken steeds meer hun heil in oudere spelers. 44 spelers van dertig jaar en ouder vonden de afgelopen maanden een nieuwe werkgever. De achttien eredivisieclubs trokken 17 dertigers aan. De oudste voetballer van de eredivisie is Arnold Scholten (36) van FC Den Bosch. Hij is een dag jonger dan de oudste speler van het totale betaald voetbal, Jan Gaasbeek van NAC. De eredivisie, wegens zijn geringe omvang ooit spottend de Mickey Mouse-competitie genoemd, dreigt te verworden tot een veteranencompetitie.

Rob Jansen, spelersmakelaar en directeur van het bureau Sport Promotion, gaat niet mee in dat cynisme. ,,Blijkbaar is er behoefte aan routiniers. Ook in het buitenland. De 35-jarige Peter Bosz kan nog naar Japan en de even oude Vanenburg wordt weer teruggevraagd door 1860 München. Ze zijn kennelijk nodig voor de balans in een team, voor de coaching van jongeren en om een bepaalde mentaliteit uit te stralen. De conclusie zou kunnen zijn dat de jeugdige voetballer tegenwoordig in mindere mate over de juiste karaktereigenschappen beschikt. Maar talent is er genoeg in Nederland. We zijn na het Bosman-arrest overspoeld door spelers uit het buitenland. We waren even de kluts kwijt. Nu gaat het er weer op lijken dat de voetballer van eigen bodem in ere wordt hersteld. De grote talenten op onze velden zijn toch Nederlandse voetballers: Ruud van Nistelrooy, John de Jong en Mark van Bommel.''

Ajax heeft een groot aandeel in het opschroeven van de gemiddelde leeftijd. De club, die internationale faam verwierf met zijn jeugdopleiding, trok vijf dertigers aan, van wie er vier van buitenlandse clubs kwamen: Menzo (35), Verlaat (31), Winter (32), Van Halst (30), en Laudrup (30). Danny Blind, als directeur spelersbeleid vormgever van het nieuwe Ajax, bestrijdt dat er in Amsterdam sprake is van een trend. ,,Barcelona haalt De Boertjes die 29 zijn. Wij contracteren Van Halst en Laudrup van begin 30. Daar zit niet zoveel verschil tussen. Het valt weer op omdat het Ajax is. Je kijkt naar kwaliteit en je speelt in op de situatie. Wanneer Blind, Oliseh, Litmanen, de gebroeders De Boer en Van der Sar er niet meer zijn, moet je wel naar wat geroutineerde spelers zoeken als de jongeren dezelfde kwaliteiten niet hebben. Tenzij je met jeugdige spelers iets gaat opbouwen. Maar in de voetballerij kun je niet bouwen.''

Blind moet wel toegeven dat ook bij Ajax de spoeling dun is in leeftijdscategorie van 25 tot 30 jaar. ,,We hebben veel jong talent van onder de 25 en een handvol oudere spelers. In dat opzicht kun je stellen dat het evenwicht ruimschoots aanwezig is. Maar daartussenin zit heel weinig. Toch distantieer ik me er absoluut van dat er sprake is van een bewust beleid om oudere spelers aan te trekken. De keuze was voor ons niet bepaald onuitputtelijk omdat Van Bommel, De Jong en Oude Kamphuis niet wilden komen. We hoeven over die situatie niet te wanhopen. Als je de boeken erop naslaat kun je constateren dat er meer van dergelijke periodes met weinig talenten zijn geweest.''

Overigens in alle windstreken geen negatief woord over de dertigers in het betaald voetbal. De oudjes doen het nog best, steeds beter zelfs. Blind: ,,Er is niets mis met een speler van 30 jaar. Een profvoetballer kan zijn beste jaren hebben tussen z'n 28ste en 33ste. In mijn carrière beleefde ik in ieder geval de mooiste jaren ná m'n dertigste. De spelers van dertig jaar en ouder die wij hebben aangetrokken zijn luxe auto's die we oprijden.''

Leo Beenhakker is zeer te spreken over Jan de Visser. ,,Hij heeft zuurstofflessen op zijn rug. Gooi de kraan maar open en daar gaat-ie.'' En over dertigers in het algemeen: ,,Een profvoetballer gaat tegenwoordig langer mee. We hebben heel lang een generatie gehad die voortkwam uit een semi-prof bestaan. Doelman Piet Schrijvers stond bijvoorbeeld 's ochtends aan de betonmolen en 's middags op het voetbalveld om te trainen. Dat was slopend. Nu hebben we met een generatie te maken die nooit heeft gewerkt. Maar wel een goede jeugdopleiding heeft gehad en al die jaren medisch en fysiek goed is begeleid. Als ze er dan nog naar leven betekent het automatisch dat ze langer fit blijven. Alleen in Engeland zijn de profs op hun dertigste aan het einde van hun Latijn. Maar hoe komt dat?''

Beenhakker maakt een drinkgebaar. Rob Jansen deelt die opvatting niet. ,,De achterlinie van Arsenal bestond voornamelijk uit dertigers en was de afgelopen twee jaren de minst gepasseerde defensie van de Premier League. Het is wel waar dat de voetballer van nu meer een atleet is dan vroeger. Kijk bijvoorbeeld naar Van Hintum. De lichaamsbouw van voetbalprofs is niet meer te vergelijken met twintig jaar geleden.''