Puccini-drieluik in Spanga: humor en veel inventiviteit

Met een goed idee kun je jaren vooruit. Tien jaar geleden besloot regiseusse Corina van Eijk dat ze opera in de openlucht wilde maken. En dan niet keurig in een arena, maar in de achtertuin van haar huis in het Friese gehucht Spanga, onder het toeziend oog van koeien en overscherende vogelscharen.

Met een uitvoering van Donizetti's Elisir d'Amore legde Van Eijk de eerste steen voor een traditie die deze week met een even geestige als muzikaal verzorgde uitvoering van Puccini's drieluik Il Trittico de achtste editie beleeft. De keuze voor juist dit werk ligt niet voor de hand. De drie ook los te begrijpen maar volgens de componist wel degelijk bij elkaar horende éénakters Suor Angelica, Il Tabarro en Gianni Schicchi duren elk ongeveer een uur. Dat lijkt, ondanks het wijdse uitzicht over de Friese weiden dat achter de halfopen tent een organisch onderdeel van het decor vormt, een lange zit – zeker op hardhouten tribunebankjes. Maar bij Opera Spanga gaat het niet om comfort en de sfeer van pluche en champagne, maar om aanstekelijk en onbedorven theaterplezier met bescheiden maar letterlijk tot op de bodem benutte middelen.

Zijn hele leven droomde Puccini van het idee een aantal één-akters aaneen te smeden tot een avondvullend geheel. Hij begon met Il Tabarro (de mantel), dat in Spanga echter niet als eerste werd opgevoerd, maar diende als rustpunt tussen het sentiment van Suor Angelica en het kluchtige Gianni Schicchi. Zo ontstond een volmaakt opgebouwde voorstelling, die het low-budget karakter van de productie deed vergeten door een tot in de kleinste gebaren verzorgde personenregie en de even inventieve als geestige manier waarop podium, decors en de daarachter gelegen landerijen werden benut. Opera Spanga biedt kunst voor en ten dele door de plaatselijke bevolking. Kunst waarbij je in de pauze een meegebracht broodje eet, kunst die niet elitair is. Het wekte daarom geen verwondering dat ook staatssecretaris Rick van der Ploeg van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aanwezig was en na afloop zijn bijval betoonde met een frivole fluit op de vingers.

De regies van Corina van Eijk rusten op de peilers humor, inzicht en detail. In Suor Angelica, het noodlottig verhaal van een meisje dat na een ongewenste zwangerschap in het klooster wordt gestald en uiteindelijk zelfmoord pleegt, overtuigde sopraan Machteld Baumans als een kwetsbare titelheldin. Daardoor kunnen de overige motieven van het verhaal gerust met een kwinkslag worden gebracht, zonder dat de strekking van de opera verloren gaat. Zo laat Van Eijk de nonnen in het libretto even ontspannen walkmans onder hun habijt vandaan toveren, en maakt de boze moeder van Angelica haar opwachting in een echte auto met chauffeur, die dreigend de Friese landweg oprijdt.

Door de geslaagde typecasting kreeg ook Il Tabarro, dramaturgisch het meest statische deel van de triptiek, overtuigend gestalte. Het uit professionele musici samengestelde ad hoc-orkest onder leiding van David Levi gaf Puccini's lastige partituur met veel reliëf gestalte en niemand behoefde zich af te vragen waarom schippersvrouw Giorgetta haar plaats onder de saaie mantel van echtgenoot Michele versmaadde voor de bronstige avances van losknecht Luigi. Peter Michailov, een vaste medewerker bij Opera Spanga, gaf geloofwaardig gestalte aan de bokkige en moordlustige echtgenoot, hetgeen des te meer bewondering wekte aangezien hij na de pauze geheel gemetamorfoseerd zijn rentree maakte als de clowneske titelheld in Gianni Schicchi.

In dit slotdeel, dat met zijn verhaal rond de verdeling van een erfenis een gevaarlijk hoog lach-of-ik-schiet gehalte bezit, bleek de regie van Corina van Eijk op zijn sterkst. Details als de dode rijkeman die gedurende de hele akte voor lijk in een tobbe blijft liggen, het testament dat fluks op een laptop wordt vervalst en bovenal het acteertalent van Peter Michailov tilden deze Gianni Schicchi naar een niveau waar menig rijker operahuis een afgunstige blik op zou mogen werpen.

Voorstelling: G. Puccini, Il Trittico door Opera Spanga, het Verona van Weststellingwerf o.l.v. David Levi m.m.v. o.a. Peter Michailov, Machteld Baumans, Mary-Rose Langfield, Esther Linssen. Regie: Corina van Eijk; decor: Jolanda Lanslots; kostuums: Heleen Heintjes. Gezien: 6/8, Spanga. Herh.: 9, 11, 13, 15/8, aldaar (alle voorstellingen uitverkocht).