Premier zonder eigen profiel

,,Ik dank die man eerlijk omdat hij mij, een klein jongetje, de grote politiek heeft binnengebracht.'' Met die woorden aan het adres van Boris Jeltsin nam Sergej Stepasjin vandaag na luttele drie maanden premier van Rusland te zijn geweest, afscheid van het Kremlin.

Of de plotsklaps ontslagen Stepasjin echt zo dankbaar moet zijn, is de vraag. Hij werd in mei even plotseling als hij vandaag aan de kant werd gezet, met veel mooie en dure woorden door Jeltsin binnengehaald. Stepasjin, zo zei Jeltsin toen, is een man met veel energie en veel capaciteiten, hij heeft veel ervaring met het leiden van federale instanties en ,,ik weet zeker dat hij de economie goed zal kunnen stimuleren''.

Dat was bijzondere lof, want als Sergej Stepasjin tot mei van dit jaar ergens door was opgevallen, dan toch vooral door mislukkingen. Tijdens de oorlog in Tsjetsjeni√ę bijvoorbeeld, toen hij als chef van de binnenlandse inlichtingendienst misgokte en verantwoordelijk was voor het grootste gijzelingsdrama in de recente Russische geschiedenis, dat in de stad Boedjonnovsk. Stepasjin zag die gijzeling niet aankomen en blunderde, toen ze een feit was, nog eens door zijn troepen op de Tsjetsjeense gijzelnemers af te sturen.

Het was Stepasjins geluk eerder dan zijn verdienste dat Jeltsin hem na het Tsjetsjeense fiasco nieuwe kansen gaf door hem minister van Justitie en later minister van Binnenlandse Zaken te maken. In die laatste functie was de politiegeneraal commandant van honderdduizenden militairen van het ministerie zelf en van een miljoen politie-agenten; een sleutelfiguur in het web van Russische veiligheidsdiensten.

Eigenlijk was Stepasjin in mei dus al geen ,,kleine jongen'' meer, zijn uitlatingen van vandaag ten spijt. En het ontbreken van enige kritiek op zijn doen en laten van de kant van de president heeft overigens ook niet de indruk gewekt dat hij op de schopstoel zat. Integendeel: het ontslag van vandaag kwam als een donderslag bij heldere hemel.

Naar eigen zeggen heeft Stepasjin het in deze drie maanden niet slecht gedaan: ,,De roebel is niet ingestort, zoals was voorspeld. We werden vertrouwd. Ik heb in de Verenigde Staten en in Sarajevo [op de recente top van het Stabiliteitspact voor de Balkan, red.] begrepen dat men dit als een beschaafde regering beschouwt. En een niet gecorrumpeerde regering'', aldus Stepasjin vandaag in zijn afscheid van zijn ministers.

Dat mag waar zijn, erg geprofileerd heeft de voormalige politiegeneraal met de baby face zich de afgelopen drie maanden niet. Minder in elk geval dan zijn daadkrachtiger voorganger Primakov, minder ook dan diens voorganger, de hartstochtelijke hervormer Sergej Kirijenko. Stepasjin was meer een ijverige doorsneebeheerder van de zaak, niet opvallend door daadkracht, originaliteit of initiatief.

De meest opvallende wapenfeiten van Stepasjin waren de ruzies over zijn competentie, vlak na zijn aantreden, toen hij gedwongen werd een deel van zijn zeggenschap op economnisch gebied af te staan aan de voormalige minister van Spoorwegen, Nikolaj Aksjonenko. Hij maakte een paar belangrijke reizen, naar Keulen, naar Sarajevo, voor het Stabiliteitspact, en naar de Verenigde Staten, waar men onlangs nogal wat tijd voor hem vrijmaakte en aandacht in hem investeerde: het Witte Huis had kennelijk de verwachting dat Stepasjin het langer zou uithouden.