Jan Timman naar huis na beleefdheidsremise

Dit weekeinde was er voor het eerst een zitplaats voor alle toeschouwers bij het schaakwereldkampioenschap. Het zijn er minder dan honderd, want Las Vegas ligt ver van de schaakbeschaving. Nu het spelersveld wordt uitgedund en de ruimte voor de spelers dus kleiner kan worden, krijgen de kijkers het steeds comfortabeler.

Er zijn na de derde ronde nog zestien schakers over. Jan Timman is daar niet bij, hij werd uitgeschakeld door de Rus Sergei Fedorov. De meeste topspelers doorstonden de derde ronde goed. Shirov en Gelfand hadden er wat moeite mee, ze versloegen Milos en Lautier pas in de tiebreak van gisteren.

En er was er één die verrassend uitgeschakeld werd: de Hongaar Peter Leko. Ooit was hij de jongste grootmeester ter wereld, nu is hij 19 jaar oud en hij leek van het ene succes naar het andere te stormen. Een maand geleden won Leko het toernooi in Dortmund, voor spelers als Kramnik, Anand, Karpov, Adams en Topalov. Hij was een van de favorieten in Las Vegas.

Zijn tegenstander was Sergei Movsesian, twintig jaar oud, een Armeniër die voor Tsjechië uitkomt. Hun eerste twee partijen waren kalme remises en in de twee partijen met 25 minuten bedenktijd won Movsesian met 1,5-0,5.

De uitschakeling van de geduchte Leko zou een meevallertje zijn geweest voor Jan Timman, als die gewonnen had, want dan zou hij vandaag tegen Movsesian hebben mogen spelen. Maar het mocht niet zo zijn, Fedorov was hem duidelijk de baas. Dat Timman geen vaste hand had was in de vorige ronde ook al gebleken, maar toen kon hij het zich tegen Aronian nog permitteren. Tegen de sterke Fedorov ging het mis.

Vrijdag verloor Timman met wit. Het was een mooie partij van Fedorov. Een Konings-Indische opening leidde zoals gewoonlijk tot een zware strijd van hoog strategisch gehalte, waarin Timman al snel zijn pionnenstelling liet verzwakken om het loperpaar te veroveren. Waarschijnlijk geen juiste beslissing. Fedorov kreeg het initiatief op de damevleugel, Timman was net een zet te laat om daar een afdoende verdediging te organiseren, Fedorov opende vervolgens ook op de andere vleugel het vuur en hij won tenslotte met een aardige matcombinatie die hem Timmans dame opleverde.

Er was nog hoop voor Timman. Fedorov heeft de prettige, maar riskante gewoonte om in bijna al zijn partijen die beginnen met 1. e4 e5 het Koningsgambiet te spelen. Romantische opening uit de oude doos. In de moderne tijd hebben spelers als Spassky en Bronstein dit avontuurlijke gambiet ook met succes gespeeld, maar slechts af en toe, als verrassingswapen.

Zou Fedorov zich in een situatie waarin remise voor hem genoeg was, in een avontuur willen storten? Hij deed het, bravo! Timmans hart moet opgesprongen zijn toen het verwachte Koningsgambiet ook inderdaad op het bord kwam. Nu had hij kansen.

Ze waren al heel gauw verkeken. Timman had een variant uitgezocht waarmee Shirov twee jaar geleden goede zaken had gedaan tegen Short. Fedorov kwam met een nieuwe zet die duidelijke beter was dan wat Short had gedaan. Het was beslist geen doodsklap, de stelling bleef ingewikkeld en bood beide partijen kansen. Maar binnen een paar zetten bracht Timman zijn stukken in zulke grote moeilijkheden dat er geforceerd een verloren ging. Hij moet iets simpels over het hoofd hebben gezien.

Op de zeventiende zet bood Fedorov met een stuk voor remise aan. Een beleefdheidsremise wordt dat genoemd. De uitgeschakelde tegenstander hoeft niet met 2-0 vernederd te worden. Het was een aanbod dat Timman niet kon weigeren.

Het toernooi neemt met droefheid afscheid van Viktor Kortchnoi, die dezer dagen van Kasparov een verdiend complimentje kreeg voor zijn ontembare strijdlust. Zolang er mensen als Kortchnoi zijn zal het schaakspel leven en bloeien, schreef Kasparov. Kortchnoi verloor van Vladimir Kramnik, de sterkste speler van het toernooi.

Andere topspelers, hier nog niet genoemd maar nog wel in de strijd, zijn Ivantsjoek, Gelfand, Adams, Short en Judit Polgar. Peter Svidler, drie maal kampioen van Rusland, werd keurig en kalm uitgeschakeld door de Bulgaar Kiril Georgiev.