Shell tekent gasakkoord in Turkmenistan

Oliemaatschappij Shell heeft gisteren overeenkomsten getekend met de regering van Turkmenistan voor de exploratie en ontwikkeling van grote aardgasvelden in dat land en de aanleg van een pijpleiding naar Turkije.

Turkmenistan heeft volgens ramingen van het Internationaal Energie Agentschap in Parijs de grootste gasvoorraden in de Centraal-Aziatische regio rondom de Kaspische Zee en was vóór het uiteenvallen van de Sovjet-Unie de vierde aardgasproducent ter wereld, na Rusland, de Verenigde Staten en Canada. Het land produceerde toen 90 miljard kubieke meter gas per jaar (10 miljard kuub meer dan Nederland) dat hoofdzakelijk via het Russische leidingsysteem werd geëxporteerd. Daarna is de productie sterk gedaald, mede door de overvloed van gas uit Rusland en de afhankelijkheid van transport door Rusland.

De Turkmenen willen graag een eigen exportpijpleiding. Daarvoor heeft Shell al eerder een studie verricht. De Amerikaanse regering heeft de afgelopen jaren bij herhaling sterke politieke bezwaren geopperd tegen een leiding via Noord-Iran naar Turkije. Gisteren werd bekend dat een tracé door de Kaspische Zee is gekozen, dat vervolgens via Azerbajdzjan en Georgië naar Turkije loopt.

Shell neemt een belang van 50 procent in de leiding, die zo'n 1.700 kilometer lang wordt en afhankelijk van de precieze route 2 tot 3 miljard dollar (ruim 4 tot 6 miljard gulden) aan investeringen vergt. Een woordvoerder van Shell bevestigde gisteravond dat Shell de helft wil betalen.

De partner waarmee Shell in zee gaat is PSG International, een internationaal bedrijf, gespecialiseerd in pijpleidingen. Shell vormt ook een consortium voor de productie en verkoop van het aardgas met de lokale staatsbedrijven TurkmenGaz en Turkmenneft (olie). Dit consortium zal onderhandelingen met de staat voeren over deling van de gasproductie in concessiegebieden die al door de Turkmeense regering zijn vastgesteld in West-, Centraal- en Oost-Turkmenistan.

In eerste aanleg is het gas bestemd voor de snel groeiende markt in Turkije (vooral voor elektriciteitsopwekking) die via de Trans-Kaspische pijpleiding wordt gevoed. In de regio Ankara wordt een aantal nieuwe centrales voor stroomopwekking gebouwd. Maar het Turkmeense consortium zal ook gas via bestaande leidingen in Noord-Iran en Rusland verkopen en later op andere markten, bijvoorbeeld in Azië.

Topman Henk Dijkgraaf van Shell Exploratie en Productie zei gisteren: ,,Onze samenwerking met PSG in de Trans-Kaspische Gas Pijpleiding is een belangrijke stap voor Shell in de commerciële ontwikkeling van Turkmenistans enorme gasreserves. We zullen hard werken aan de integratie van productie en marketing om zowel de aanvoer als de afname te verzekeren.''