Schakers gepaaid met miljoenen

Het is een prettige ervaring om in een theaterzaal te zitten en iemand op het podium te horen zeggen dat het zijn doel is om alle aanwezigen binnen een paar jaar rijk te maken. Het overkwam de honderd deelnemers aan het wereldkampioenschap in Las Vegas vorige week tijdens de openingsceremonie.

De spreker was Artiom Tarasov, een Russische zakenman die al jaren in Engeland woont. Hij is president van een nieuwe firma die in maart door de wereldschaakbond is opgericht en FIDE Commerce PLC heet. De Russen zeggen dat Tarasov in Rusland een zekere bekendheid geniet door een provocerende daad die hij nog in de tijd van het communisme beging.

De leden van de communistische partij betaalden contributie, een percentage van hun jaarinkomen. Het was een zeer laag en in feite symbolisch bedrag. Tarasov schokte de partij door een miljoen roebel te betalen, waarmee hij te kennen gaf dat hij een jaarinkomen had dat in die tijd als onzedelijk hoog werd beschouwd. Er waren er meer die dat hadden, maar die hielden het toen nog stil. Tarasov kwam in moeilijkheden en verhuisde naar het buitenland.

Het werd nog niet erg duidelijk hoe hij de schakers precies rijk wil maken. Er werd gesproken over een FIDE-creditkaart, waarvan het gigantisch vergrote eerste exemplaar aan FIDE-president Iljoemzjinov werd uitgereikt, over merchandising en over de verkoop van televisierechten, wat erg ambitieus was, want in feite geven alle schaakorganisatoren graag geld toe als de tv wil komen. Ook verder werd er veel over geld gesproken.

Een grote taart kwam het podium oprollen en wie kwam daar uit? Willy Iclicki uit België, een FIDE-official die in de pikorde van de bonzen een lage plaats inneemt. Hij nodigde iedereen uit om in november in Parijs het feest ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de FIDE mee te maken. Hij sprak in het Frans.

De presentator `vertaalde' dat door te zeggen dat Iclicki had verklaard dat hij heel veel omkopingsgeld nodig had, omdat hij zoveel arme kinderen had. De arme kinderen kwamen het toneel oprennen, in witte en zwarte pionnenpakjes. Het was een grapje geweest, dat omkopingsgeld.

Toen was er opeens een modeshow van bontmantels, zeldzaam verschijnsel bij openingen van schaaktoernooien. Het deed vermoeden dat het met de rijkdom van de schaakwereld nog niet zo goed gesteld is en dat de kosten van de openingsceremonie gedeeld moesten worden met een plaatselijke mode-ontwerpster.

En dan het hoogtepunt van de ceremonie. Na de enorme FIDE-creditcard werd er nu een grote cheque op het podium gebracht, voor drie miljoen dollar, die door Iljoemzjinov getekend werd. Voorwaar, de nieuwe rijken deinzen voor geen vulgariteit terug om met hun bezit te kunnen pronken. Maar Jan Timman mompelde tevreden: ,,Zo, daar kan hij nu moeilijk meer onderuit, denk je niet?''

Een dag later gaf Iljoemzjinov een persconferentie. Bij de opening had een Chinese groep op het podium gezegd dat het volgende wereldkampioenschap in het jaar 2000 in Hong Kong gehouden zal worden. De Chinezen maakten grapjes over Karpov en Kasparov, die dit moois vergeefs zouden proberen tegen te houden, tenminste dat maakte de `vertaler' er van.

Op de persconferentie bleek dat Hong Kong nog niet zo zeker is. Vanaf eind augustus zou iedereen zijn offertes kunnen indienen en in november zou besloten worden waar het volgende wereldkampioenschap naar toe gaat. Er waren tot nu toe drie kandidaten, Hong Kong, Dortmund en Sun City, alweer een casinopretpark, in dit geval in Zuid-Afrika.

Iljoemzjinov had het over zijn kandidatuur voor het Russisch presidentschap. ,,Als alle Russische schakers me steunen heb ik een goede kans'', lachte hij. Hij zei dat hij tot nu toe 22 miljoen dollar in het schaken had gestopt. ,,Ik ben welgesteld. Andere rijke mensen geven hun geld uit aan auto's of schilderijen, ik aan schaken.'' Het bedrag kan wel ongeveer kloppen. Vijf miljoen dollar prijzengeld voor het wereldkampioenschap van Groningen en Lausanne, eind 1997. Drie miljoen hier in Las Vegas. In Iljoemzjinovs eigen Kalmukkië een match tussen Karpov en Kamsky, een olympiade en drie Russische kampioenschappen. Verder nog wat andere FIDE-evenementen. Steeds kwam het geld van Iljoemzjinov.

Het geeft aan hoe afhankelijk de wereldschaakbond van hem is geworden. Drie jaar geleden was er op het congres in Jerevan nog serieuze oppositie tegen hem. Maar nu denken er nog maar zeer weinigen aan oppositie. Als Iljoemzjinov de FIDE zou verlaten, zouden er inderdaad zeer arme kinderen achterblijven.