Natie in rouw

Desmond `Des' Lynam, dertig jaar lang hét identificatiepunt van alle sport op de BBC, heeft daar deze week met een denderende klap de deur dichtgetrokken. De echo's zijn nog steeds te horen. Want de zilverharige `Mr Smooth' met zijn on-opgewonden stijl van praten en zijn ironische terzijdes wordt niet alleen beschouwd als het toppunt van kundige presentatie, hij staat ook symbool voor de achteloze superioriteit waarmee de BBC haar commerciële collega's pleegt te behandelen. Nu Lynam vertrekt naar de commerciële concurrent ITV, staat opeens de kwaliteit van haar sportprogrammering ter discussie.

Officiëel heet het dat Lynam overstapt omdat hij `een nieuwe uitdaging' zoekt en zich bij de BBC `een beetje een routinier' begon te voelen. In werkelijkheid gaat hij bij ITV doen wat bij de BBC nauwelijks meer mogelijk was: live-voetbal presenteren. En dat tegen een salaris – naar wordt gezegd: 5 miljoen pond voor vier jaar – dat hem op het niveau brengt van de voetbalsterren die hij interviewt en dat meer dan het dubbele bedraagt van dat bij de BBC.

De BBC acht zich extra pijnlijk getroffen door Lynams vertrek omdat alle grappen over BBC-sport – ,,Ha, vanavond lekker ton-rollen in Derbyshire kijken!'' – opeens meer waar worden. De Britse publieke omroep heeft inmiddels een reeks topsport-ontmoetingen met bijbehorende top-presentatoren verloren aan commerciële rivalen: de FA-cup (aan ITV en BskyB), thuiswedstrijden cricket (aan Channel Four en BskyB), internationaal rugby, Formule I-racen en de golfsport Ryder's Cup. De BBC mag dan een budget hebben van 2,2 miljard pond uit kijkgeld, dat is niet genoeg om te kunnen concurreren met de sommen die de commerciële zenders op tafel kunnen leggen. Geen wonder dus dat het hoofd van BBC-sport, Bob Shennan, Lynams plotselinge vertrek enigszins venijnig kwalificeerde als `een persoonlijke beslissing in dit late stadium van zijn carrière'. De arme man was totaal verrast.

Lynams exit gaat vooraf aan de komst van een nieuwe topman voor de BBC in plaats van de steriele John Birt. De nieuwe directeur-generaal is Greg Dyke, zelf `commercieel' – hij is momenteel televisie-directeur van media-imperium Pearson en tevens een sport-fanaat – en heeft al gezworen dat hij zal proberen sporten terug te halen naar de BBC. Toevallig net deze week publiceerde ook een regerings-adviescommissie inzake de financiering van de BBC een voorstel om de British Broadcasting Corporation meer inkomen te verschaffen via het heffen van een toeslag (24 pond per jaar) voor bezitters van een digitaal (meer kanalen) televisietoestel. De BBC zegt dat ze meer geld nodig heeft om de digitale revolutie bij te kunnen houden, maar de commissie stelt voor dat de omroeporganisatie in ruil voor extra kijkgeld haar boekhouding opengooit en de politiek laat meekijken naar haar financiële beslissingen. Dat zou betekenen dat de afweging `meer betalen voor sport' of `investeren in een nieuwszender als News 24' (met slechts 5,5 miljoen kijkers per week) buiten de muren van de BBC-directiekamer gevoerd gaat worden.

Hoewel Britse kijkers nog steeds in staat zullen zijn Lynam te zien door naar ITV over te schakelen, wordt diens vertrek bij de nationale omroep toch beschreven als een nationale ramp. Er is speculatie over de vraag wie hem moet opvolgen – Gary Lineker misschien? – maar de hitte wil maar niet in dat debat komen. Voorlopig overheerst een gevoel van verlies en het besef dat de natie nooit meer verrast zal worden met Lynam-isms als op de middag van de eerste voetbalwedstrijd (Engeland-Tunesië) in de Europacup vorig jaar. Het was een doordeweeksedag. Lynam kwam in beeld, blikte rechtstreeks miljoenen huiskamers in en zei: ,,Waarom zijn jullie niet op je werk allemaal?''