Makelaar in Chinese sportkennis

China heerst als vanouds op de wereldkampioenschap- pen tafeltennis in Eindhoven. Oud-bonds- coach Jan Vlieg tracht met zijn Team Four Nederland onder meer de Chinese sportkennis naar Nederland te exporteren. ,,Als je maar over de juiste mol beschikt.''

Zijn `rode boekje' met aantekeningen van alle tafeltennispartijen waarbij hij als coach actief was, moet na een afwezigheid van drie jaar in de internationale arena's als sterk verouderd worden beschouwd. Maar ook als toeschouwer bij de wereldkampioenschappen in Eindhoven maakt Jan Vlieg nog driftig notities. Punt voor punt beschrijft hij de fouten van de Nederlandse speelsters en dat waren er nogal wat. Hoofdschuddend constateert de 50-jarige oud-bondscoach dat ,,het gebrek aan charisma bij de leiders afstraalt op de spelers''. Vlieg miste vooral bezieling bij de Nederlandse WK-gangers.

Zijn eigen pupil uit de Groningse tafeltennisschool liet hem zelfs wel heel nadrukkelijk in de steek. ,,Diana Bakker werd gevraagd of ze na haar zwakke prestaties geen spijt had dat ze bij de arbitragecommissie de onderste steen boven had gehaald'', vertelt Vlieg. ,,Tot mijn verbijstering antwoordde ze dat de WK een goede voorbereiding waren geweest voor de Europa-Cupduels met haar club. Daar word je toch niet goed van? Op de jeugd-EK vroeg Cathry Hof aan haar coach of hij iets over haar Engelse tegenstander kon vertellen. Daar had ze nota bene in de landenwedstrijden al tegen gespeeld. Die meiden moeten aan de schandpaal worden genageld! Dit gedrag heeft toch niets met topsport te maken!''

En hardop mijmerend: ,,Als ik op mijn leeftijd nog de kans had gekregen aan een WK mee te doen, had ik het centre court meer dood dan levend verlaten. Waar is de inspiratie bij de Nederlandse speelsters, de bezieling en de hartstocht? Nooit zie ik eens een vuist ballen, hoor ik een kreet van woede of frustratie. Ik kan me herinneren dat ik drie jaar geleden met Emily Noor in de olympische arena van Atlanta aan het trainen was. Ik raakte de ballen als nooit te voren. Ik vroeg aan Emily: `Voel jij niets bijzonders nu we op de Spelen staan?' Nee dus. Winnen of verliezen is zo platvloers, het is een banale gedachte. Maar de Nederlandse speelsters zijn al niet eens in staat het beste uit zichzelf te halen. Het is zo zielloos!''

Na een week tafeltennis op mondiaal niveau constateert ook Vlieg dat de achterstand van Europa op China alleen maar groter is geworden. ,,Alle Europese landen kampen met het probleem dat ze geen opvolgers kunnen vinden voor de huidige generatie. Maar juist in een fase van stagnatie zou Nederland de achterstand gedeeltelijk kunnen inlopen op basis van een goed programma en daar ontbreekt het aan. In China wordt innovatief gewerkt, daar tellen individuele belangen niet. Zij redeneren voortdurend vanuit de kennis en het karakter van het spel, daar stemmen de Chinezen ook hun trainingen op af. Zij doen geen concessies aan hun spelfilosofie, terwijl de Europeanen zich het afgelopen decennium blind hebben gestaard op de lijm onder de rubbers. Iedereen bedient zich van snel materiaal om zo hard mogelijk te kunnen slaan.''

Vlieg, uitdagend: ,,Maar wat kunnen ze met een bal? Ik kan meer met een tafeltennisbal dan alle jonge spelers in deze zaal. Niemand wil meer de geheimen van een tafeltennisbal ontdekken, dat is uit de mode geraakt.'' Wie Vlieg ooit tijdens demonstraties met veel effect een pingpongbal heeft zien retourneren met een koekenpan weet dat hij niet altijd bluft. En waar gaat het mis in Nederland? Vlieg: ,,We zijn zo druk bezig met de video en de analyse van het spel per computer dat we aan een normale training niet meer toekomen. Maar niemand durft dat te zeggen. Alleen Peter Engel is in staat een fatsoenlijke training te geven.''

Met een speels tikje in de richting van jeugdcoördinator Achim Sialino: ,,Wat daar om heen loopt, zit alleen naar videobeelden te koekeloeren en levert verslagen in drievoud. De eerste eis die aan mijn broer Anne werd gesteld toen hij coach werd bij Jong Oranje was dat hij over een computer moest beschikken.'' Na een kernachtige vloek: ,,Wat een gelul! De tafeltenniscomputer moet in je hoofd zitten. Door het eindeloos bestuderen van videobanden creëer je geen kampioenen, in China ontwerpen de trainers tenminste nieuwe slagen en nog ingewikkelder services.''

En zo levert China aan de lopende band nieuwe supertalenten af. Niemand in Europa had voor deze WK gehoord van de 17-jarige Nan Li, simpelweg omdat de Chinezen haar niet eerder hadden meegenomen. Li moest zich dus zelfs tegen dwergen uit Togo en Kameroen kwalificeren voor het hoofdtoernooi, waar ze meteen brutaal haar voor Duitsland spelende landgenote Qianhong Gotsch – de nummer twee van Europa – uit het toernooi sloeg.

Met zijn Chinese partner Li Ji Shu, voormalig coach van het Nederlandse mannenteam, tracht Vlieg een brug te slaan met China om ook iets van de enorme kennis van het tafeltennis te ontfutselen. Handelen met China is echter een ingewikkeld schaakspel, dat een grote flexibiliteit vereist. ,,Met een tolk kun je de taalbarrière overwinnen, maar het cultuurverschil blijft bestaan'', zegt Vlieg. ,,De vraag is hoe met dat cultuurverschil om te gaan. Als ik Nederlandse bedrijven uitleg hoe ze in China moeten opereren, voel ik mij vaak een roepende in de woestijn. Je moet de verschillen in benadering namelijk wel kennen om zaken te kunnen doen. Daar heb ik Li Ji Shu voor. Hij is als gerenommeerd tafeltenniscoach en op basis van de historie van zijn familie de best mogelijke gids in China.''

Volgens Vlieg kun je Li als ambassadeur van zijn sport vergelijken met Cruijff. ,,Helaas is dat in Nederland nooit onderkend. Heister en Keen toonden geen respect voor Li, ze zouden niet met een Chinese coach kunnen communiceren. Nu hebben ze nota bene een Chinese coach aangetrokken die bij de WK als zakenman verschillende petten draagt en een vage, Chinese assistent.''

Vlieg en Li bundelden hun krachten in de stichting Team Four Nederland, die zich vooral richt op het uitwisselen van kennis in sport en cultuur. Zo begeleidde Vlieg onlangs de voetballers van Ajax op hun toernee door China en is hij momenteel bezig de Chinese shorttrackploeg naar Nederland te halen. ,,Met als gevolg dat de Nederlandse langebaanschaatsers worden uitgenodigd voor een stage in China, kruisbestuiving op het ijs'', stelt Vlieg. ,,Li krijgt in China elke deur open. Dat betekent kracht. Zo hebben wij nauwe banden met de zoon van Wan Li, de minister die in China de hervormingen in gang heeft gezet. In China wordt gewerkt met rangordes, waarbij de persoonlijke relaties in een gecompliceerd netwerk doorslaggevend zijn.

,,Zo moet je als een mol achter de schermen je doel zien te bereiken. Contacten moeten immers worden omgezet in contracten. Maar tot op het hoogste niveau weten de Nederlandse handelsmissies naar China nauwelijks hoe dat spel in elkaar steekt. Het bestuur van de provincie Groningen is ooit eens aan de hand van een populaire restauranthouder naar China geweest. Die man sprak weliswaar Chinees, maar hij had geen kracht. Het was nogal knullig dat de NTTB enkele coaches naar China liet gaan zonder over de juiste mol te beschikken. Die trainers hebben daar dus niets gezien. Het gedwongen vertrek van Li bij de bond bewijst nog maar eens dat je niet ongestraft kennis kunt vernietigen.''