Kruisvaarder tegen misdaad

Met gevaar is Carla del Ponte (52) wel vertrouwd. Als ze hoofdaanklager wordt van het Joegoslavië- en Rwanda-tribunaal hoeft ze niet te wennen aan lijfwachten en gepantserde wagens. Die heeft ze namelijk al jaren.

Del Ponte, sinds 1994 zowel hoofdaanklager als advocaat-generaal van Zwitserland, is een fenomeen door haar spectaculaire onderzoeken tegen de internationale misdaad. Waar Louise Arbour, de huidige hoofdaanklager, pas dagvaardingen tekent als het bewijs spijkerhard is, schuwt Del Ponte het risico niet.

Carla del Ponte maakte naam toen ze in 1981 aanklager werd in het Italiaanse deel van Zwitserland. Ze werkte nauw samen met de Milanese magistraat Giovanni Falcone in diens jacht op de mafia en boekte succes tegen witwaspraktijken door de Siciliaanse mafia. In 1989 ontsnapte ze op Sicilië aan een autobom.

Aanhangers zien haar als een kruisvaarder tegen de internationale misdaad, tegenstanders als een overijverige aanklager die zichzelf al te vaak voorbijrent om de show te stelen. Die tegenstanders zitten met name bij het bankwezen, dat onder Del Ponte veel minder veilig voor dictators en criminelen is geworden. Maar aan argumenten ontbreekt het hen niet.

Zo hield Del Ponte in 1994 verdachten aan die zouden hebben samengewerkt met de terrorist Carlos `de Jakhals'. Vijf jaar later liep dat onderzoek op niets uit. In oktober liet ze beslag leggen op 114 miljoen dollar die Raúl Salinas in Zwitserland had uitstaan. Deze broer van de vroegere Mexicaanse president, die momenteel een celstraf uitzit wegens moord op een rivaal, zou dat geld hebben verdiend met drugscorruptie. Het Zwitserse Hooggerechtshof hief het beslag vorige maand op.

Ook in het Kremlin heeft Del Ponte weinig vrienden. Ze onderzocht witwaspraktijken en de 300 miljard zwart geld op Russische rekeningen in Zwitserland, die toebehoorden aan politici, hoge ambtenaren en mafiosi. Boris Jeltsin was not amused, zo bleek uit de ijskoude ontvangst die Del Ponte deze lente in Moskou ten deel viel - ook omdat ze samenwerkt met aanklager Skuratov, die corruptie in het Kremlin onderzoekt.

En zo zijn er meer projecten. Del Ponte produceerde het bewijs voor corruptie door de echtgenoot van de voormalige Pakistaanse premier Benazir Bhutto. Ook opende ze in oktober een onderzoek naar de moord op 35 Zwitserse toeristen in het Egyptische Luxor: die zaak zou niet goed zijn uitgezocht. Aan ambitie ontbreekt het Del Ponte belist niet. De vraag is of de VN-tribunalen, die verstopt dreigen te raken door een overdaad aan rechtszaken, niet meer behoefte hebben aan een bedaagder type.