`Investeerders maken elkaar gek op Internet'

Esther Dyson (48) wordt wel de koningin van de digitale snelweg genoemd. Ze is zeker de invloedrijkste vrouw op Internet. Een gesprek over werkdruk, de digitale zeepbel en hoe in het computertijdperk mensen uiteindelijk toch het meeste waard zijn. `Wat niet te kopiëren is, dat zijn mensen.'

Haar brein werkt als een computer, razendsnel, doelgericht en zonder geduld voor speculatieve zijpaden. Esther Dyson heeft geen tijd, omdat ze voor iedereen tijd maakt. Tijd voor de vele raden van bestuur waarin ze zitting heeft, tijd om regeringen te adviseren over informatietechnologie, en tijd voor haar eigen bedrijf Edventure en haar Oost-Europese Internetprojecten. Vorige week had zij tijd voor een bezoek aan Nederland.

Dyson, binnen de Internet-gemeenschap alom erkend als één van de invloedrijkste denkers over de digitale wereld, is razend enthousiast over de mogelijkheden van Internet. Het huidige economisch succes van de informatietechnologie vindt ze echter ongefundeerd. ,,Investeerders worden gedreven door een onrealistisch beeld van Internet. Ze denken of hopen dat de economische wetten niet op de digitale wereld van toepassing zijn, en pompen miljarden dollars in bedrijven die nooit winst zullen maken'', zegt Dyson. ,,Maar bij Internetbedrijven draait het uiteindelijk ook om het vermogen geld te verdienen.''

De torenhoge beurswaardering van de IT-sector drukt een verwachtingswaarde uit. Dyson: ,,Die verwachting betreft niet de toekomstige winst van het bedrijf maar de toekomstige beurskoers.'' Investeerders maken elkaar gek door geld te pompen in projecten die nooit rendabel zullen zijn. ,,Iedereen probeert van de investeringsgolf mee te profiteren'',zegt Dyson.,, Er zitten goede bedrijven bij, maar ook een hoop rommel.'' Dyson deed als financieel analist in de jaren zeventig al ervaring op met computers en Internet. Vanaf 1982 is Dyson uitgever van het digitale tijdschrift Release 1.0.

De digitale zeepbel knapt, dat weet ze zeker. Het millenniumprobleem zou wel eens de benodigde speldenprik kunnen geven. ,,Niet dat ik grote problemen verwacht. Geen neerstortende vliegtuigen en haperende elekticiteitscentrales, maar wel zoekgeraakte email, onleesbare bestanden, en andere irritante ongemakken. Net genoeg om heel computerland twee weken een slecht humeur te bezorgen en de euforische stemming op de kapitaalmarkt te doen omslaan.''

Niet technologie maar mensen worden in de toekomst geld waard, meent Dyson. Bedrijven moeten op hun tenen lopen om technologische ontwikkelingen bij te kunnen houden. Het daarvoor benodigde personeel is moeilijk te vinden, en nog moeilijker vast te houden. ,,Mensen zijn hét kapitaal van de volgende eeuw'', zegt Dyson. ,,In een hightech maatschappij zijn goede ideeën eenvoudig te kopiëren. De meerwaarde van een bedrijf ligt daarom niet langer bij de productontwikkeling, maar bij de kwaliteit van het personeel. Wat niet te kopiëren is, dat zijn mensen.''

Qua kwaliteit en prijs ontlopen bedrijven elkaar niet veel. ,,Dus moet een bedrijf klanten binden door tegemoet te komen aan basale menselijke behoeften als aandacht en vriendelijkheid. Internet is niet veel anders dan een restaurant. Het eten moet natuurlijk goed zijn, maar veel belangrijker is de service en de ambiance. Het personeel maakt dat verschil.''

Voor haar eigen bedrijf, Edventure Holdings, adviseert Dyson Oost Europese regeringen over hun Internetstrategie. ,,Het is erg moeilijk om die mensen zover te krijgen lange termijn investeringen te doen. Wij durven met zekerheid te zeggen wat voor dag het is op 4 januari 2004, een Rus haalt desgevraagd zijn schouders op. De toekomst is daar zo onzeker dat men het onzinnig vindt om zover vooruit te kijken. Het vertrouwen dat wij in de VS misschien wat te veel hebben, ontbreekt in Oost Europa.'' Toch houdt Dyson vol. ,,Ik zou het niet doen als het makkelijk was, ik hou van uitdaging.''

Om dezelfde reden is Dyson bestuursvoorzitter van de Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN). De ICANN werd vorig jaar opgericht om de registratie van Internetadressen zonder overheidsbemoeienis in goede banen te leiden. Deze registratie was tot dusver in handen van het commerciële bedrijf Network Solutions Inc.(NSI). ICANN moet concurrentie mogelijk maken, maar wordt daarbij tegengewerkt door NSI. Tot verdriet van Dyson heeft de strijd tussen toezichthouder en monopolist nu het Amerikaanse congres bereikt. ,,De regels op Internet komen tot stand door zelfregulering, het is jammer dat de politiek zich nu weer met de Internetadressen gaat bemoeien'', zegt Dyson. Tijdens een hoorzitting in het Amerikaanse congres vorige maand, werd ICANN gesteund door de Democraten en NSI door de Republikeinen. ,,Als ICANN faalt, is het gebeurd met zelfregulering op Internet. De Amerikaanse overheid zal dan weer de macht overnemen. Daar is niemand bij gebaat. Zelfregulering levert de beste regels op, omdat iedereen er vrijwillig mee moet instemmen.''

Dyson is wars van iedere overheidsbemoeienis. ,,Regeringen die Internet willen stimuleren moeten het bedrijfsleven de vrije hand geven'', zegt Dyson. ,,De Nederlandse regering zou de dominante positie van KPN harder moeten aanpakken, zodat Internet goedkoper wordt.'' Maar de beste stimulans die een overheid kan geven is investeren in goed onderwijs, want mensen zijn goud waard, zeker in cyberspace.