Gratis bakkie bij de buurtsuup

Elke dag om half elf stapt P. Terpstra op zijn Spartamet. Dan snort hij als ,,een tweeënzeventigjarige jongere'' naar de Appie Heijn in zijn Deventer winkelcentrum. Niet voor een pak melk maar om een bakkie te doen. Dat wil zeggen: om onder het genot van een kop koffie dames te kijken. ,,Laat moeder de vrouw het niet horen'', fluistert hij met pretoogjes: ,,Maar de vrouwen staan hier met hun rollators in de file voor de koffieautomaat.''

Zeg de koffie is gratis en de klanten stromen binnen. De koffiehoek bij Albert Heijn, geïntroduceerd in 1977 om de grote schare Douwe Egberts-adepten te bekeren tot het Perla-huismerk, is niet meer weg te denken uit de 450 grote winkels in de stad en op het platteland. Overdag bezocht door senioren, huisvrouwen, zwervers en scholieren die er veertig cent voor een kopje kantinekoffie mee uitsparen. 's Avonds en in het weekend de plek voor een staande receptie van tweeverdieners, die er hun buurtnetwerk op peil houden.

De koopwinkel is een verblijfwinkel geworden – bij AH duurt een `shopping trip' gemiddeld zo'n 27 minuten. De koffie verpietert niet: elke winkel schenkt gemiddeld 685 plastic bekertjes per week, uit de nieuwe versautomaten of uit koffiekannen op de vertrouwde Bravilorapparaten. En masse kopieerden concurrenten, tuincentra, doe-het-zelfzaken en ook boekhandels het idee, dat in feite het geesteskind is van de ter ziele gegane eenmanskruidenier.

Maar bovenal is de plek in veel winkels uitgegroeid tot buurthuis-nieuwe-stijl met elk zijn eigen biotoop. Hoe dat komt? Vrijetijdsonderzoeker prof dr. Wim Knulst van de Katholieke Universiteit in Tilburg schrijft dat toe aan het feit dat dat er steeds minder huisvrouwen zijn die een onbetaalde koffiebar onderhouden. ,,De koffiehoek in de supermarkt is een eigentijds antwoord op de behoefte aan doe-contacten van de consument.'' Want zomaar bij elkaar zitten en praten, het babbeltje om het babbeltje, het ommetje op straat - dat verdwijnt, omdat de stad te groot is geworden en de mensen te druk. Maar bejaarden zwemmen toch in hun tijd? ,,Bij hen camoufleert het verveling, het taboe van dit decennium.''

De vraag rijst of Albert Heijn de komende jaren nog meer eigentijdse gezelligheid in petto heeft. Dat sluit unitmanager Jan Kempenaar niet uit. Als klanten door meer `fun' langer door de zaak meanderen, zal hij ,,horeca-achtig entertainment'' niet tegenhouden. De vijf grootste vestigingen experimenteren met kookscholen, een pizzacorner, een kerstkoor en een bbqhoek. En wie zoals Kempenaar de VS als voorland beschouwt weet dat de stap naar speelautomaten en bingohal daarna gauw is gemaakt.

Intussen maken in Deventer twee Havo-scholieren zich haastig uit de voeten. Venijnig hebben de rollators hen gewezen op het bordje: 'de anderen willen ook graag koffiedrinken'. En dus scharen de dames zich eendrachtig achter de Houten Ikeatafel. De zoetjes worden uit de tassen gevist en de laatste belevenissen doorgenomen. ,,Was jij het die gisteren in de ambulance lag?'' ,,Ik niet. Ik zit hier toch. Nee, het was Annie van twee hoog achter.''

En meneer Terpstra? Waar is hij gebleven? Die is vertrokken. Er kwam een vriendin van zijn vrouw binnen.

    • Wubby Luyendijk