BAVIANEN HERKENNEN OP BANDOPNAMES HUN RUZIËNDE FAMILIELEDEN

Antropologe Dorothy L. Cheney en psycholoog Robert M. Seyfarth hebben aangetoond dat bavianen de geluiden van individuele groepsleden kunnen herkennen en onderscheiden (Animal Behaviour 58/1). Cheney en Seyfarth, bekend om hun inventieve psychologische onderzoek bij Afrikaanse apen in het wild, hielden een serie geluidstests bij in vrijheid levende beerbavianen (Papio cynocephalus ursinus). Koppels van niet aan elkaar verwante vrouwtjes kregen compilaties van roepgeluiden te horen die een gevecht nabootsten tussen hun verwanten.

Ter controle kregen dezelfde vrouwtjes vergelijkbare geluidsopnamen te horen in twee andere versies. Daarop waren of alleen de familieleden van het dominante vrouwtje betrokken, of aan geen van beide vrouwtjes verwante dieren. Wanneer de reeksen geluiden betrekking hadden op hun familieleden keken de proefdieren langer aandachtig in de richting van de luidspreker dan wanneer het om niet verwante dieren ging. Dat was te verwachten. Wanneer het om de familieleden van de ander ging, keken ze ook vaak naar dat vrouwtje – als om te peilen wat dat ging doen, als nabije betrokkene bij de familietwist en misschien wel voor de hand liggende probleemoplosser. De aan de gehoortest onderworpen dieren keken niet naar elkaar wanneer het om de tweede controlegroep ging, die van de niet-verwanten.

Ook kregen de koppels geluiden te horen die erop duidden dat beide families waartoe ze behoorden een twist hadden. De twee vrouwtjes, tot dan toe vreedzaam bijeen, kozen partij. Wanneer de geluiden een conflict tussen hun wederzijdse familieleden leek weer te geven, verdreef het dominante vrouwtje in de regel de ondergeschikte partner van haar plaats – een duidelijk teken van irritatie en dreiging tegenover de andere `clan'. Daarentegen gingen de dieren in de koppels in beide controlesituaties juist vaak vriendelijk met elkaar om. Ze zochten elkaars gezelschap zonder wanklank.

Dit geeft iets aan dat voor gedragsonderzoekers niet zo simpel hard te maken is: vrouwelijke bavianen hebben een beeld van de familiebetrekkingen van andere individuen. Ze herkennen niet alleen het schreeuwen en dreigend grommen van hun naaste verwanten, maar ook dat van individuele niet-verwante groepsgenoten. Ze herkennen de nabije verwantschappen van anderen, en ook wat hun aandacht voor sociale processen betreft blijft het niet binnen de familie. En een al even mooi meegenomen bewezen weetje is: ook gewone apen passen hun sociale gedrag aan als reactie op verwikkelingen tussen anderen.