Muzikaal DNA

De afgelopen tien jaar is de relatie tussen muziek en computers steeds inniger geworden. En geen wonder, want in die periode is de computer van een veredelde rekenmachine veranderd in een multimediabeest. Zo kun je nu met behulp van een elektronisch klavier en de juiste software muziek direct in notenschrift omzetten. Maak je daarbij fouten, dan kun je deze achteraf, via de interactieve bladmuziek, simpel met de muis corrigeren. Met een sequencer kan via MIDI (Musical Instruments Digital Interface) een hele verzameling elektronische instrumenten aangestuurd worden. Zo kun je in je eentje een compleet orkest vormen. Enigszins verwant (en razend populair) is de sample-player, waarmee je kant-en-klare stukjes muziek tot loops, grooves of complete nummers kunt combineren.

Maar tevens gaat de computer zo langzamerhand de meersporenrecorder vervangen, want opnemen op een harddisk is een prima manier om geluid digitaal vast te leggen. Ook het mengpaneel, waarmee je zaken als volume, klankkleur en positie in het stereobeeld van ieder instrument instelt, kom je steeds vaker tegen als computerprogramma. Zelfs de muzikale post-productie kan tegenwoordig grotendeels per computer gebeuren. De flangers, phasers, galm- en echo-apparaten van weleer zijn naar software vertaald en kunnen met een paar klikken van de muis worden ingesteld.

De nieuwste trend in deze ontwikkeling is compositiesoftware. Op dat gebied zijn op dit moment twee programma's leverbaar: Koan en SoundRaider. Beide verschillen zodanig van de gebruikelijke muzieksoftware dat je van een nieuwe generatie muziekprogramma's kunt spreken.

Koan is ontwikkeld door het Amerikaanse bedrijf Sseyo. Het is er voor Mac en PC en werkt met de muzikale bestandsformaten MIDI, MP3, WAV en Sound Font. In een venster moet je een aantal muzikale variabelen instellen, waarna het programma de muziek genereert. Een Koan-compositie fungeert dus als een soort muzikaal DNA en het Koan-programma als het moederlichaam dat de groei-instructies uitvoert. Sseyo noemt het resultaat generative music, ambient-achtige muziek die zichzelf voortbrengt. Precies in het straatje van Brian Eno, grondlegger van de ambient music, die onder de titel Generative Music 1 een 100 procent Koan-album heeft uitgebracht.

Koan-composities hebben een omvang van slechts enkele kilobytes, zelfs als ze meer dan een uur duren. Dankzij dit minimale bestandsformaat zijn ze zeer geschikt voor gebruik op Internet. Vergelijk dat eens met harddisk opnames, die met 10 megabyte per minuut absolute monsterbestanden opleveren! Zelfs MIDI-bestanden (met een omvang van enige tientallen kilobytes) zijn zware jongens in vergelijking met Koan-bestanden. En dat terwijl bij MIDI niet het geluid zelf, maar slechts de hoogte, duur en volume van een toon worden vastgelegd (je hebt een externe geluidsmodule nodig om de gecomponeerde muziek te horen).

SoundRaider is ontwikkeld door de Engelsman Andy Wilson. Het programma speurt de harde schijf van je Windows-PC af naar audiobestanden in het WAV-formaat. Of het nou gaat om de doodsrochels van de monsters uit Quake, de eerste woordjes van je kind of de standaard Windows-geluiden, SoundRaider vindt ze en combineert ze tot een industrieel aandoende non-stop compositie. Wilson zelf omschrijft het resultaat als ,,je computer die een beetje in zichzelf loopt te mopperen''. SoundRaider lijkt op het eerste gezicht een gimmick, maar luister er een paar uur naar en het blijkt wel degelijk diepgang te hebben. Al moet je natuurlijk wel openstaan voor nieuwe muzieksoorten, want Top-40 werk is het bepaald niet.

Van Koan (www.sseyo.com) en SoundRaider (andyw.zinc.co.uk/raider) zijn gratis kennismakings versies beschikbaar.