Montenegro wil radicaal andere band met Servië

De regering van Montenegro heeft gisteren formeel een plan voor radicaal nieuwe relaties met Servië binnen de Joegoslavische federatie op tafel gelegd. Als Servië daar niet mee instemt, zullen de Montenegrijnen in een referendum uitmaken of ze onafhankelijk willen worden.

In Belgrado heeft de Servische ultranationalist Vojislav Šešelj het Montenegrijnse plan al als ,,nonsens'' van de hand gewezen en gezegd dat het Joegoslavische leger zal ingrijpen als Montenegro zich zou afscheiden.

Over het plan van de Montenegrijnen is met de Serviërs al uitvoerig gepraat zonder dat daarbij overigens veel vorderingen zijn gemaakt. Maar pas gisteren slaagde de belangrijkste partij in Montenegro erin de coalitiepartijen achter het programma te krijgen en kon het `platform' worden gepresenteerd als een voorstel van de regering van Montenegro. Tot dusverre bestonden bij de coalitiepartners van president Milo Djukanovic nog aanzienlijke bezwaren tegen het document. Eén coalitiepartner vond het te ver gaan, een andere vond dat het niet ver genoeg ging. Na vier uur praten zaten gisteren de partijen op één lijn. De regering van Montenegro is pro-Westers, pro-NAVO, voor economische en politieke hervormingen en fel tegen de Joegoslavische leider Miloševic.

De Montenegrijnen eisen dat de huidige federatie Joegoslavië wordt omgevormd tot een zeer los staatsverband onder de naam ,,Associatie van de Staten Servië en Montenegro''. Binnen die gemeenschap regelen beide staten verreweg de meeste zaken zelf. Anders dan nu in de Joegoslavische federatie het geval is, moeten volgens de Montenegrijnen beide landen hun eigen legers, hun eigen opperbevel en hun eigen minister van Defensie krijgen. Dat geldt ook voor het buitenlands beleid en het economisch beleid. Montenegro zou een eigen munteenheid moeten krijgen; als er een gezamenlijke munteenheid komt, dan moet die hoe dan ook convertibel worden. Het huidige parlement van twee kamers moet plaatsmaken voor een gezamenlijk parlement van één kamer. De federale regering moet worden vervangen door een gezamenlijke `raad van ministers' met minder bevoegdheden dan de huidige Joegoslavische regering.

Volgens de Montenegrijnse premier Filip Vujanovic is het vijftien pagina's tellende `platform' een ,,discussieaanbod''. Behalve de instemming van de Serviërs is ook nog die van het Montenegrijnse parlement nodig. Maar Vujanovic onderstreepte dat Montenegro ,,niet langer kan wachten'' op een fundamentele herdefiniëring van de betrekkingen met Servië en ook ,,niet langer wil lijden''. Het platform is geen ultimatum, maar, zo maakte hij duidelijk, Montenegro is niet bereid veel water in de wijn te doen. (Reuters, AP, AFP)