Manna bij Anna

Ze zijn wetenschappelijk onderzoekster, maatschappelijk werkster, vroedvrouw en stads. Ze lezen het feministisch maandblad Opzij. Ze ogen flamboyant. Wapperende rokken, roodgeverfd haar. Ze giechelen, op het terras van het verder uitgestorven Brabantse dorpje Molenschot.

Lijkt het alsof plotseling heel wat jonge mannen langsrijden? In de kracht van hun leven, blozend, om niet te zeggen: viriel? Plattelandsjongens, één bestuurt een truck vol kalfjes. Een hand losjes aan het stuur, een elleboog uit het raam. Allemaal draaien ze hun hoofd naar het terras. En dan grijnzen.

De vrouwen hadden voorzichtig gevraagd: ,,Ben jij ook een pelgrim?'

In Molenschot wonen de circa 1.300 mensen nog zoals het vroeger hoorde: in een cirkel rond de kerk. Rooms-katholiek, uiteraard. De hoofdstraat scheidt de kerk van een kapel. Daar staat ze op een sokkel: Heilige Anna, moeder van Maria, oma van God. Vol van genade voor vrouwen die een man zoeken. Of vruchtbaarheid. Zij is de patrones van het gezin. ,,Naar Molenschot gaat ieder Anneke om een manneke en ieder manneke om een Anneke', zeggen ze in het dorp. Maar tegenwoordig zijn het met name vrouwen die komen.

Sint Anna beleeft een bescheiden revival sinds het feministisch maandblad Opzij vorig jaar een interview publiceerde met Beatrijs Smulders. Zij geeft als vroedvrouw leiding aan het `Geboortecentrum' in Amsterdam en kreeg bekendheid als pleitbezorgster van de thuisbevalling. In Opzij vertelde Smulders dat zij een man vond en zwanger werd na een `bedevaart' naar Molenschot. Dit op initiatief van haar vader. Zijn dochter was al bijna veertig jaar en hij was niet erg gelukkig met haar plan ,,dan maar' BOM-moeder te worden.

Beatrijs Smulders heeft fans in Amsterdam, waar haar geboortecentrum uitgroeide tot dé ontmoetingsplek voor hoogopgeleide laatste-kans moeders. Tussen het maken van carrière door doen ze er aan zwangerschapsyoga, bevoelen ze er luxe-babykleertjes, wisselen ze taartjes etend ervaringen uit in het bijbehorend café of zingen ze therapeutisch in het `Zwangkoor'. Zwangerschap heet hier een ervaring die bewust, om niet te zeggen `spiritueel' beleefd dient te worden. Als stralend middelpunt van dit alles werd Beatrijs Smulders een soort Sint Anna van de moderne Randstedelijke vrouw.

,,Net als Beatrijs' wilden een aantal Amsterdamsen vorig jaar al naar Molenschot. Dertig vrouwen huurden op Anna's naamdag een bus en vertrokken. In de kapel staken ze ruim honderd kaarsjes aan. Dit jaar is initiatiefneemster Therèse van der Helm, bevriend met Smulders, opnieuw op 26 juli naar de kapel gekomen. Uitgelaten, want sinds een maand aan de man (,,Hij moest van mij wel zijn snor afscheren'). In haar kielzog zeven zoekende vriendinnen en chauffeur Frank, ,,die ook voor een man komt'. Men neemt zich direct voor dat dit een jaarlijkse traditie wordt.

,,Ik ben het succes van het jaar', zegt Van der Helm vlak voor de Anna-mis op het terras, terwijl ze de Molenschotse mannen keurt. ,,Nu kom ik om Anna te bedanken'.

Corrie (44): ,,Maar we kunnen ook naar Anna om te vieren dat we lekker in ons vel zitten, toch?'

Liesbeth (31): ,,Jij hebt het niet goed begrepen, Cor.'

Therèse is ,,streng katholiek' opgevoed maar was tot Anna's naamdag vorig jaar al zo lang niet meer in een kerk geweest dat ze tevoren informeerde of je nog steeds nuchter moest zijn voor de communie. Inmiddels heeft ze herontdekt dat ze ,,best wel van devoot houdt'. Dan komen de pannenkoeken.

,,Iedere zondag zijn er wel twee of drie vrouwen die speciaal voor Anna naar de kapel komen', zegt pastoraal werker Ton Vernooij. ,,Moderne vrouwen, hele mooie! Maar zo bevlogen, om niet zeggen fanatiek, dat ik ze soms af moet remmen.' Vaak bellen ze tevoren, zegt Vernooij, vanuit het hele land. ,,Dan vragen ze: `Het levert toch wel iets op?' '

Even later gaat Vernooij voor in de Anna-dienst. Als de autochtone Molenschotters allang weer op de kerkbank zitten knielen de Amsterdamse vrouwen nóg. ,,Misschien bestaat er geen knop die je kunt omdraaien en dat je dan gelukkig bent', zegt Vernooy op het altaar. ,,Heiligen als Anna kunnen we gebruiken om ons verlangen te behouden.'