Rapport: corruptie en foltering in Azerbajdzjan

In Azerbajdzjan worden arrestanten gemarteld. De politie is uitermate corrupt en een arrestant heeft geen enkele mogelijkheid om zijn recht te halen. Hervormingen worden in het juridische systeem niet doorgevoerd en er is bij de bevolking dan ook ,,een overweldigend gebrek aan respect voor de justitie in Azerbajdzjan.''

Dat schrijft de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch in een 57 pagina's tellend rapport over de situatie in het door president Heydar Aliyev met harde hand geregeerde olieland-in-opkomst.

In de voormalige Sovjet-republiek, aldus het rapport, vormen de burgers een makkelijke prooi van de corrupte en door niemand gecontroleerde politie. Het ministerie van Binnenlandse Zaken houdt arrestanten in een isolement, afgesloten van familieleden en advocaten. Foltering vindt dan ook plaats in volstrekte afzondering. Vóór hun proces krijgen arrestanten geen mogelijkheid om zich te verdiepen in de redenen van hun aanhouding en geen toegang tot rechtbanken om te klagen over hun behandeling.

Het ergste probleem is dat van de corruptie. Het rapport citeert een inwoner van de hoofdstad Baku, die vertelde dat zijn gearresteerde zoon door de politie werd doodgeslagen voordat zijn familie genoeg bezittingen had kunnen verkopen om het losgeld te kunnen betalen dat de politie voor zijn vrijlating had geëist.

Human Rights Watch onderzocht in Azerbajdzjan twintig gevallen die symptomatisch zijn voor de rechtsgang in het land. In geen enkel geval kwam de rechter tot de conclusie dat bekentenissen of getuigenverklaringen, die door middel van foltering waren afgedwongen, ontoelaatbaar waren. Volgens Human Rights Watch wordt arrestanten in Azerbajdzjan de mogelijkheid onthouden na hun foltering een arts te raadplegen om een medisch onderzoek te ondergaan en de mishandeling aan te tonen. Aldus zijn er van de foltering nooit getuigen. Niet alleen de politie, ook de rechters wijzen verzoeken om een medisch onderzoek gewoonlijk van de hand. Als er wèl een medisch onderzoek wordt toegestaan, gebeurt dat na een dermate lange periode dat een arts de foltering niet meer kan vaststellen omdat brandwonden zijn genezen en botbreuken zijn geheeld. Al die tijd heeft de arrestant ook geen contact met de buitenwereld. Die praktijk functioneert dankzij de volgens Human Rights Watch vaag geformuleerde en daarom vergaande bevoegdheden die openbare aanklagers hebben om de periode van het voorarrest eindeloos te verlengen onder dat daar een rechter aan te pas komt.

Volgens de organisatie geldt dit alles in gelijke mate voor politieke en voor gewone gevangenen. Die praktijken, en de heersende corruptie, illustreren volgens Human Rights Watch het gebrek aan respect voor de mensenrechten aan de kant van de regering. Daarbij wordt in het rapport gememoreerd dat Westerse regeringen en bedrijven miljarden steken in de ontwikkeling van de Azerbajdzjaanse olie-industrie, zonder zich te bekommeren over de slechte staat van de mensenrechten. ,,Het niveau van de corruptie en misbruik van het systeem zouden een bron van zorg moeten zijn voor elke investeerder of beleidsmaker die zich op lange termijn aan het land wil binden'', aldus het rapport.

In haar aanbevelingen bij het rapport doet Human Rights Watch een beroep op de Wereldbank om het juridische systeem en de juridische procedures in Azerbajdzjan kritisch tegen het licht te houden en de regering in Baku voorstellen te overleggen waar ze welke hervormingen moet uitvoeren.