Koester het geheugen

De Engelse hoogleraar kunstgeschiedenis (55) kon er geen genoeg van krijgen: dagelijks maakte hij wandelingen van wel vijf uur over het Griekse eiland om aan het einde van de middag bijkans uitgeput van de hitte neer te strijken voor de kamer aan zee waar hij logeerde. Zijn hoge functie stond een nadere kennismaking niet in de weg met een eenvoudige toeriste die niet meer deed dan ,,op het strand te liggen rotten'' – althans dat dacht hij. Hij dacht ook, zo bleek tijdens het eten, dat Lenin ,,minder erg was geweest dan Stalin.''

Dat Lenin ,,de arbeidersklasse op dezelfde wijze behandelde als metaalarbeiders ijzererts behandelen'', zoals te lezen valt bij Richard Pipes, wist hij niet. Dat de Grote Sprong Voorwaarts in China ('58-'62) 30 miljoen slachtoffers heeft geëist, wist hij ook niet. En toch telt hij mee, want hij is tijdens zijn vakantie actief. Maar de toeriste die lekker op het strand ligt te rotten, telt niet mee, aldus een verhaal in Vrij Nederland over de manier waarop je tegenwoordig je vakantie schijnt te moeten doorbrengen. ,,Je moet op zijn minst van vakantie thuiskomen met ski's op je autodak. Of kunnen zeggen dat je hebt gedoken en canyoning hebt gedaan, dat je heel actief bent geweest, dat het allemaal heel zwaar was en dat je zóveel hebt geleerd. ,,Showing off, dát is het'', zegt een geïnterviewde sportpsycholoog. Volgens hem bestaat er een verband tussen welvaart en buitensporig gedrag: ,,In landen waar ze niet te eten hebben, worden de mensen al genoeg geprikkeld. Die zijn druk bezig te overleven. Maar wij moeten de verveling te lijf en prestige verwerven. Daarom klimmen we in lichtmasten en springen we in ravijnen.''

Geprikkeld, of liever gezegd getergd laten kinderrechters zich uit in de VN-serie over agressie. De kop `Kinderrechters slaan alarm' is een beetje misleidend want kinderrechters slaan al járen alarm, al jaren worden ze geconfronteerd met boefjes van een zwaar kaliber en stuiten ze op tekorten aan behandelplaatsen. De geïnterviewden hekelen ouders (`heel normale ouders met beide een baan') die ,,hun ontspoorde kind zonder blikken of blozen overdragen aan de Raad voor de kinderbescherming.'' Tegen hen valt weinig te ondernemen, want de samenleving noch kinderrechters beschikken over middelen om volwassenen te sturen, aldus VN. ,,Daar is een wetswijziging voor nodig. Ik ben daarvoor'', zegt een kinderrechter. Een collega-kinderrechter laakt het eertijdse besluit om een punt te zeten achter het jeugdwelzijnswerk. Dat degenen die daarvoor verantwoordelijk zijn geweest niet alsnog publiekelijk worden gestraft, komt waarschijnlijk omdat iedereen het alweer vergeten is – het collectief geheugen heeft de diepgang van een soepbord.

Stel de Betuwelijn wordt een fiasco, zullen dan ooit de politiek verantwoordelijken worden gestraft? Dàt de lijn, mocht hij worden aangelegd, op een fiasco zal uitlopen staat voor HP/De Tijd vast. Zie bijvoorbeeld de Jowi: het binnenvaartschip dat 4.600 ton kan vervoeren. ,,Om dezelfde vracht te vervoeren, moeten straks over de Betuwelijn vijf treinen met een lengte van zeshonderd meter rijden.'' Studies tonen aan dat de binnenvaart goedkoper en milieuvriendelijker is maar toch houden politici vast aan wat HP/De Tijd een ,,verkeerd besluit'' noemt. Ego's (,,de paarse partijen vrezen gezichtsverlies'') en de krachtige lobby voor de aanleg van de Betuwelijn spelen volgens het blad een belangrijke rol.

Over geheugen gesproken: de teruggekeerde Nederlanders uit Marokkaanse cellen bleken bij aankomst op Schiphol totaal vergeten dat ze door eigen toedoen (drugs) in `onmenselijke' cellen terecht waren gekomen en hun ondervragers op Schiphol vergaten helemaal ze daaraan te herinneren, zoals Elsevier terecht opmerkt. Het geheugen wordt dan ook nauwelijks gevoed door hasj, canyoning of het jachtige verslaggeverswerk dat in Hilversum wordt bedreven. Het geheugen moet gekoesterd worden en daarvoor is tijd nodig - ook tijdens de vakantie.