Hittegolf

NEDERLAND BELEEFT een warme zomer. De temperaturen liggen geregeld boven de dertig graden en er wordt met ontzag gesproken over tropische toestanden. In diverse media is de hittegolf verwelkomd als betrof het een nieuw natuurverschijnsel. Er is zelfs een zomers relletje uitgebroken over het dragen van korte broeken bij de postbestellers. Elders op het noordelijk halfrond slaat de zomer meedogenlozer toe. In Zuid-Europa en vooral in de Verenigde Staten zorgt de combinatie van hoge temperaturen en aanhoudende droogte voor waterschaarste, gezondheidsproblemen en een verhoogd aantal sterfgevallen.

De hittegolf van '99 wordt aangehaald als bevestiging voor de opwarming van de aarde als gevolg van klimaatsveranderingen door de uitstoot van kooldioxide. Maar het kan evengoed een nagekomen effect zijn van El Niño, de periodieke omkering van de koude en warme stromen in de Stille Oceaan langs de kust van Zuid-Amerika, die anderhalf jaar geleden plaatshad.

Wacht even. Temperaturen boven dertig graden zijn in veel landen niets bijzonders. Een aanzienlijk deel van de mensheid is gewend aan tropische temperaturen. Er waren eerder deze eeuw ook al extreem warme zomers, in de Verenigde Staten de beruchte zomer van de dust bowl in 1936 en in Nederland die van 1947 en 1948. Ook verder terug in de geschiedenis waren er periodes van ernstige droogte die leidden tot sociale en economische ontwrichting doordat oogsten verdorden, rivieren droogvielen en mensen omkwamen.

TEGENWOORDIG ZIJN grote hoeveelheden meteorologische gegevens beschikbaar en met alle moderne voorzieningen zou gemakkelijk de verwachting kunnen ontstaan dat behalve de lucht op kantoor en in de auto ook het klimaat geconditioneerd kan worden. Zeker, de directe gevolgen van warmte en droogte kunnen dankzij airco en tuinslang bestreden worden, althans zolang waterbekkens en elektriciteitsvoorzieningen op peil blijven.

Maar het klimaat laat zich nog niet beheersen. Verschuivingen doen zich voor. Geen jaar is hetzelfde en eens in de zoveel tijd is sprake van uitzonderlijk warme, droge zomers. Met al die hitte is dit gevoel voor perspectief kennelijk zoekgeraakt.