`U heeft al mijn nummers'

Tweede-Kamerleden gebruiken de recesperiode om de banden met hun achterban aan te halen. Deel 3 in een serie over Kamerleden op werkbezoek.

Een jonge Surinaamse vrouw komt met haar vader op het spreekuur van Tara Oedayraj Singh Varma, Tweede-Kamerlid van GroenLinks. De vader heeft een levertumor en kan in Suriname niet worden geholpen. Zijn dochter heeft hem voor medische hulp naar Nederland gehaald. Maar het Rotterdamse Dijkzigt-ziekenhuis wil eerst een stortingsbewijs zien voor 15.000 gulden, voordat hij kan worden opgenomen. Het Surinaamse Staatsziekenfonds doet niets, omdat de Surinaamse overheid nagenoeg failliet is. Zou Singh Varma iets kunnen doen via de politiek?

Ter plekke besluit Singh Varma om schriftelijke vragen te stellen aan de regering. ,,Het is toch crimineel van de Surinaamse overheid, om mensen die ernstig ziek zijn in de steek te laten'', zegt ze en ze belt meteen met de fractievoorlichter om de vragen aan te kondigen. Maar ze moet de vrouw en haar vader ook uitleggen dat ze daarbij niet op deze specifieke situatie kan ingaan. ,,Ik kan alleen vragen stellen over een algemeen probleem'', verklaart ze. ,,Uw vader is daar een onderdeel van. Op dit moment heeft u daar niets aan.'' Ze verwijst door naar de Rotterdamse GroenLinks-wethouder voor minderhedenbeleid, Herman Meijer.

Of de Tweede Kamer met reces is of niet, dat maakt voor Singh Varma niet uit. Elke vrijdag houdt ze spreekuur bij het Informatiepunt voor Migranten in de Derde Oosterparkstraat in Amsterdam-Oost. Alleen toen ze lid was van de enquêtecommissie Bijlmermeer is ze wegens tijdgebrek zeven maanden gestopt.

Meer dan vijftien jaar geleden is ze met het spreekuur begonnen. Dat was na de staatsgreep van Bouterse, toen een grote groep Surinamers naar Nederland kwam die nergens terecht kon. Aanvankelijk deed ze het spreekuur naast haar werk in de Amsterdamse gemeenteraad, eerst voor de CPN, later voor GroenLinks. In 1994 werd ze de eerste zwarte vrouw in het Nederlandse parlement.

Spreekuur? Singh Varma is aanwezig van acht uur 's ochtends tot twee uur 's middags, en soms tot vijf uur. Al die tijd zit de wachtkamer vol. De meest uiteenlopende maatschappelijke problemen komen langs: schuldsanering, huisvestingsproblemen, ongewenste zwangerschap, mishandeling en heel veel vreemdelingenzaken. De bezoekers zijn voornamelijk Surinamers en Antillianen. Het informatiepunt werkt met vrijwilligers en wordt ondersteund door de Raad van Kerken. De gesprekken zijn gratis. Een vrijwillige bijdrage – guldens en kwartjes – in het lege jampotje op het bureau van een van de medewerkers wordt op prijs gesteld.

Singh Varma neemt de tijd voor de gesprekken. ,,Vaak moet je iets een paar keer herhalen, want mensen die in de problemen zitten, horen vaak alleen wat ze graag willen horen.'' Met een getraind oog neemt ze snel een afwijzing voor een verblijfsvergunning door. Als ze moet doorverwijzen naar een advocaat, grijpt ze meteen naar haar mobiele telefoon om een afspraak te maken. Ook geeft ze regelmatig haar kaartje mee. ,,U heeft nu al mijn nummers. U kunt mij altijd bellen.'' Ondertussen probeert ze ook nog een stageplaats te regelen voor een jonge Surinaamse juriste en belt ze met haar medewerkster in de Kamer. Veel verschillende dingen tegelijk doen, dat vindt ze leuk. ,,Dat dynamische heb ik gemist tijdens de enquête. Dan ben je de hele tijd bezig met hetzelfde onderwerp.''

Een Ghanese jongeman komt binnen. Hij heeft een verblijfsvergunning omdat hij samenwoont met een Nederlandse vrouw, maar heeft inmiddels een kind bij een andere vrouw. Kan hij zijn verblijfsvergunning laten aanpassen? Ook als de nieuwe vrouw een Melkert-baan heeft? Dat blijkt te kunnen. Zijn eerste vrouw begrijpt het wel, zegt hij. Zij had al vijf kinderen en wilde er geen meer.

Daarna komt een vrouw die graag een kind wil adopteren. ,,Dat heb ik nog nooit meegemaakt'', zegt Singh Varma. ,,We krijgen hier veel vaker de omgekeerde vraag, trieste gevallen, meisjes die ongewenst zwanger zijn.'' Ze adviseert de vrouw naar de officiële instanties te gaan, maar geeft haar ook het telefoonnummer van een opvanghuis voor tienermoeders in de Bijlmer.

In de wachtkamer zegt een Surinaamse vrouw dat ze ,,heel positief'' is over Singh Varma. Al twee keer eerder is ze met problemen rond een verblijfsvergunning bij het Kamerlid geweest. ,,Dat was toen binnen een jaar geregeld. Een advocaat begint al met 100 gulden. Hier kost een advies niets.'' Een oudere dame, die met haar kleinzoon is gekomen die dreigt te worden uitgezet, komt voor het eerst. ,,Maar ik heb hele goede dingen over haar gehoord.''

Later wordt ze teleurgesteld. ,,Vroeger kon ik mensen uit het vliegtuig laten halen'', zegt Singh Varma tegen de vrouw. ,,Maar met de Koppelingswet is alles dichtgespijkerd.'' Ze ziet maar één oplossing voor de kleinzoon: een verblijfsvergunning aanvragen voor een opleiding, bijvoorbeeld voor hovenier. Daar is in Suriname veel werk voor. Maar de zus van de jongen moet dan de kosten van de opleiding op zich nemen. Singh Varma: ,,Ik wil uw zus spreken. Laat uw zus mij maar bellen.''

Singh Varma vindt niet dat haar vorm van directe belangenbehartiging een typisch Surinaamse manier van politiek bedrijven is. ,,Je denkt toch niet dat Surinaamse politici een spreekuur hebben. Hadden ze dat maar, dan zouden ze niet zulke verkeerde beslissingen nemen.'' Het spreekuur is volgens haar wel typerend voor migrantenpolitiek in het algemeen. ,,Je krijgt voortdurend vragen vanuit je achterban. Je blijft verbonden met je gemeenschap. Daar ontkom je niet aan, ook al zou je het willen.'' Maar van clièntelisme is volgens haar absoluut geen sprake. ,,De meeste mensen die hier komen gaan niet stemmen, laat staan dat ze op mij stemmen. Dat interesseert me ook helemaal niet.''

Voor haar Kamerwerk is het spreekuur belangrijk. Ze weet goed wat wetgeving in de praktijk betekent en ze probeert de praktijkgevallen te vertalen naar beleid. Bovendien houdt ze zo contact met mensen die het niet breed hebben. Volgens Singh Varma zou het goed zijn als meer Kamerleden dit soort vrijwilligerswerk zouden doen. ,,Als Kamerlid heb je een auto. Als je met de trein reist, kom je nooit in de tweede klasse. De koffie en thee staan altijd klaar in de Kamer. Dan ziet de wereld er mooi uit. Hier kom je in aanraking met de arme kant van Nederland. Als je alleen maar te maken hebt met de goede kant, is het makkelijk om een verwend persoon te worden. De meeste Kamerleden weten niet eens dat ik dit werk doe. Mijn eigen fractie zou ook weleens langs kunnen komen. Die zijn hier nog nooit geweest.''