Boze Shirov krijgt klinkende dreun bij WK schaken

Zesendertig slachtoffers waren maandag afgevoerd van het schaakwereldkampioenschap van de FIDE, een nieuwe lichting van achtentwintig verse strijders nam gisteren hun plaatsen in. Het puikje van de schaakwereld, dat vrijgesteld was van opkomst in de eerste ronde. Onder hen één vrouw, Judit Polgar. In de eerste ronde speelde ook een vrouw, oud-wereldkampioene Maja Tsjiboerdanidze, maar die was uitgeschakeld.

Kasparov, Anand en Karpov ontbreken helaas, maar tot ieders verrassing had Gata Kamsky zich wel aangemeld. Drie jaar lang heeft hij niet geschaakt. Hij speelde in 1996 een match tegen Karpov om het wereldkampioenschap, verloor en ging in New York medicijnen studeren. Nu is hij er opeens weer.

Hij kan het nog. Met energiek aanvalsspel won hij van de Rus Aleksander Chalifman, een zeer sterke speler die in het vorige wereldkampioenschap Anand had kunnen uitschakelen als hij niet in gewonnen stelling remise had genomen.

Er waren helden van de schaakwereld die gisteren zwaar gewond werden. Valery Salov verloor van de Braziliaan Milos en Veselin Topalov van de vijftienjarige Oekraïener Ruslan Ponomariov, de jongste grootmeester ter wereld.

Maar de hardst klinkende dreun werd uitgedeeld door Ivan Sokolov, die met zwart won van Alexei Shirov. Na Vladimir Kramnik is Shirov hier de hoogste in rating. Het zou een schok zijn als hij meteen werd uitgeschakeld, maar de kans daarop lijkt nu groot. Sokolov speelde een mooie aanvalspartij, waarin hij listig de witte koning van zijn schijnbaar veilige rochadeplekje losweekte en hem vervolgens mat zette.

Een zware klap voor Shirov. Hij is boos, omdat hij niet tegen Kasparov een match om diens wereldkampioenschap mag spelen, hoewel hij daar wel recht op heeft. De boze Shirov verpletterde onlangs in Praag Judit Polgar in een korte match met 5,5-0,5. Er werd hier veel van hem verwacht, nadat in Praag gebleken was hoe woede hem tot grote daden kan inspireren.

Hij moet een sterke ambitie hebben om dit wereldkampioenschap van de FIDE te winnen, zodat hij Kasparov als collega recht in de ogen kan zien. Maar andere mensen kunnen ook schaken, niet alleen de toptien van de wereld. Het zou me verbazen als Shirov het vandaag met zwart tegen Sokolov nog goed kon maken.

Alles goed en wel, loeit het vaderlands legioen in koor, maar hoe heeft Jan Timman gespeeld? Hij won.

Zijn tegenstander was Levon Aronian, een Armeniër, 17 jaar oud en als jeugdkampioen van Europa in dit toernooi geplaatst. Zijn rating is niet hoog, 2518, maar twee jaar geleden was die nog ongeveer 2300, dus hij gaat snel vooruit. En in de eerste ronde had hij Rozentalis gedecideerd met 2-0 uitgeschakeld.

Aronian bleek in ieder geval een lastige tegenstander te zijn doordat hij geen seconde stil zat. Rare gebaartjes, gekke gezichten trekken, aan zijn kleren trekken, zijn hoofd masseren, af en toe zich uitrekken, dan weer neus, oren en wangen inspecteren, het hield niet op.

Timman trok zich er niets van aan en leek lange tijd een modelpartij te spelen. Doelbewust verbeterde hij zijn stelling, terwijl de tegenstander zinloos met zijn stukken rondscharrelde. Door de dreiging van een koningsaanval dwong hij hem te vluchten naar een eindspel dat verloren voor hem was. En dan de techniek. Altijd een zeer sterk punt van Timman. Een gewonnen eindspel ook werkelijk winnen is wel eens met grote overdrijving, maar met een kern van waarheid, het moeilijkste onderdeel van het schaakspel genoemd. Timman faalt er zelden in.

Toch leek het opeens alsof zijn eindspel, dat de hele tijd duidelijk gewonnen was geweest, nog remise zou kunnen worden. Voordat we konden onderzoeken of dat echt zo was, beging Aronian achteloos een enorme blunder waarna hij het meteen op kon geven.

Timman was kwaad op zichzelf dat hij het zo ver had laten komen. Maar hij zou zichzelf niet zijn als hij er niet ook meteen een lichtpuntje in zag. Hij dacht aan de tweede partij, die vandaag gespeeld wordt, en zei: ,,Het is eigenlijk wel goed dat hij een kans op remise heeft gehad en die verknoeid heeft.'' Inderdaad, als zelfverwijt knaagt is het moeilijk om nog terug te slaan.