Spanning in het Oosten

OP CHINA'S wensenlijstje staat één ding vast: de herintegratie van Taiwan in de Volksrepubliek. Aan president Jiang Zemin wordt zelfs het verlangen toegeschreven deze nog binnen zijn ambtsperiode te verwezenlijken. Iets anders is de methodiek die het regime hanteert om zijn doel te bereiken. Die varieert in de tijd. Vorig jaar, tijdens het staatsbezoek van president Clinton, stonden alle seinen nog in de richting van redelijk overleg en een geleidelijk naar elkaar toegroeien binnen een concept van één China, twee systemen. Maar inmiddels zijn de leiders aan beide zijden van de Straat van Taiwan ongeduldig geworden. Taiwans president Lee vond onlangs dat de onderlinge betrekkingen op het niveau van staat-tot-staat moesten worden gebracht. Peking heeft daarop gereageerd met een litanie van verwijten en dreigementen.

Gisteren heeft China de spanning verder opgevoerd met de lancering van een langeafstandsraket. Dit projectiel kan worden voorzien van een atoomkop en wordt in staat geacht het grondgebied van de Verenigde Staten te bereiken. Wie wil kan in het experiment een aanwijzing zien dat China's leidende schakers een paar zetten vooruit denken: mocht president Clinton zich, evenals een paar jaar geleden in vergelijkbare omstandigheden, met een verdere escalatie van de kant van China willen bemoeien, dan is hij alvast herinnerd aan Amerika's intrinsieke kwetsbaarheid.

DE AMERIKAANSE regering van haar kant heeft bedachtzaam gereageerd. Strategisch betekent de proef niets nieuws, wordt gezegd, want China beschikt allang over een (klein) intercontinentaal nucleair arsenaal, en deze lancering was verwacht. Meer zorgen maakt Washington zich over het effect dat de lancering kan hebben op Noord-Korea. Dit land zou op het punt staan opnieuw een proef met een raket te nemen. De vorige volgde een baan over Japan. Samen met een aan Noord-Korea toegeschreven atomair vermogen heeft die eerste lancering in Japan veel onrust veroorzaakt. De Amerikanen hoopten dat China zijn communistische buur zou overreden van die, het regionale evenwicht verstorende, plannen af te zien. Het jongste Chinese experiment dreigt daarentegen een averechts effect te hebben.

China's militaire potentie voor de afzienbare tijd wordt door deskundigen niet groot genoeg geacht om Taiwan militair te veroveren. Maar een reeks van gebeurtenissen – de mislukking van het handelsoverleg met Peking, het Cox-rapport over beweerde langjarige Chinese atoomspionage in Amerika, het bombardement op de Chinese ambassade in Belgrado, de ongelukkige uitspraken van Taiwans president en Pekings reacties daarop – heeft de rust toch ernstig verstoord. Preventie staat hoog genoteerd in de theorie van de crisisbeheersing. Het ziet er naar uit dat de wereldleiders zich desondanks weer eens laten verrassen.