Komkommernieuws

De tragiek van de komkommer is dat als er eens wat nieuws over te melden is, niemand het serieus neemt. Elk jaar zijn er wel bekwame tuiniers die erin slagen een komkommer met een lengte van anderhalve of zelfs twee meter te kweken. Bij gemis aan ander belangrijk nieuws zou vroeger in de periode dat de groente tot wasdom komt, een foto van de kweker, zijn huisgenoten en de onder het eigen gewicht doorbuigende megakomkommer vaak de kranten hebben gehaald. Zou, want het hoogtepunt van de aanvoer van komkommers ligt niet in de komkommertijd. Groente-technisch gezien valt de komkommertijd niet in de maanden juli en augustus, maar in de periode van begin april tot eind juni.

Onverdiend werd de komkommer het symbool van nieuws dat niets om het lijf heeft. Een blik in de kranten van de laatste weken leert dat oververhitting in zonweringsloze kantoorgebouwen, de mossel en het thuis bevallen met meer recht deze status hadden kunnen verwerven. Nog sterker, vorig week stuitte ik op maar liefst vijf artikelen in kranten en tijdschriften die het fenomeen komkommertijd zelf tot onderwerp hadden en op die manier een conceptueel Droste-effect opriepen. Wel verhelderend, want van Henk Hofland leerde ik dat Van Dale een inadequate beschrijving van het begrip komkommertijd geeft en van Elsbeth Etty dat in Engeland de komkommer buiten schot blijft. De komkommertijd heet daar silly season.

Al met al is bij ons de komkommer de dupe. We hebben te maken met een hypercorrectie. Geen journalist haalt het in zijn hoofd echt komkommernieuws in de krant zetten. Zo is er in de loop der jaren een informatie-achterstand over deze groente opgebouwd. Al moet worden gezegd dat op het Internet, dat overwegend niet in handen is van de professionele nieuwsvoorziener maar van de oprechte amateur, flink wat komkommernieuws te vinden is.

Dat levert een schat aan recepten op, veel onderzoeksresultaten over de teelt en uitvoerige informatie over de handel. En ook seks met komkommers is een geliefd onderwerp. Eens te meer blijkt dat het medium volwassen is, nu het een afspiegeling vormt van de vier belangrijkste zaken in het leven: tering, nering, seks en wetenschappelijk onderzoek.

Er is zoveel wat wij niet van de komkommer weten. Dat de minikomkommer nu als snackkomkommer door het leven gaat, maar menigeen vermoedt misschien niet eens van het bestaan van de minikomkommer. Dat er behalve de bekende groene en de minder bekende gele komkommer ook lichtgroene en witte komkommers op de markt zijn. Dat bij de komkommerteelt de biologische oorlogsvoering heel succesvol is, sluipwespen en roofmijten jagen in de kassen voortvarend op witte vlieg en trips. Dat een plant per jaar 135 komkommers oplevert. Dat nog een half procent van de Nederlandse komkommmerproductie voor de economische crisis naar Rusland ging. Dat je de kromming van een komkommer in procenten meet door hem met de rug naar boven op een plat vlak te leggen en de lengte, van het bloemlidteken tot de inplanting van de steel, te delen door de afstand tussen het platte vlak en het hoogste punt van de kromming aan de buikzijde, en de uitkomst met honderd te vermenigvuldigen. Dat de komkommer oorspronkelijk stekels heeft, bobbelig was en een beetje bitter smaakte, maar dat die eigenschappen eruit zijn geteeld. Dat – nu de meeste komkommers eindelijk kaarsrecht, glad, egaal van kleur en niet bitter zijn – de consument weer iets anders wil.

Het is net als in de roman `En al wie lelijk is maken we af' van Boris Vian. Daarin slaagt een kwalijke geleerde erin honderd perfecte mannen te produceren, recht van lijf en leden. Bij een proef om het succes te testen kiest 97% van de vrouwen voor de conciërge die, kromgetrokken, met afgeleefd gezicht en gekleed in een stofjas, er alleen maar bij is om de apparaten te bedienen.

Op de foto's in trendy kookboeken zijn de komkommers weer bobbelig, wat vlekkerig en liefst ook een beetje krom. De gastronomische avant-garde prefereert kromme komkommers. Hoe krommer, hoe leuker de komkommer. Bij voorkeur lijkt hij op een rookworst. En net als in Frankrijk is de Sopropo in opkomst. Op markten waar veel allochtone klanten komen is deze vrij kleine, sterk geribbelde, bittere komkommer al te krijgen. De imperfecte komkommer heeft de toekomst, dat is pas nieuws.

    • Joep Habets