In Shanghai heerst de torengekte

Bij tienduizenden tegelijk schieten ze in China uit de grond: de wolkenkrabbers. Met een hoogte van 200 meter ben je als toren in het China van nu niets bijzonders meer. Vanaf 300 meter begin je mee te tellen. 300 meter – dat eist geoefende nekspieren om de top te kunnen zien.

De plaats waar de meeste en hoogste skyscrapers verrijzen (er staan er nu al 140) is Pudong, het nieuwe zakencentrum van Shanghai dat Hongkong in de schaduw moet gaan stellen. Pudong is het troetelkind van president Jiang Zemin (een ex-burgemeester van Shanghai) en mag zich verheugen in alle steun vanuit Peking.

Negentig van de bedrijven uit de top-500 van het zakenblad Fortune zijn hier reeds gevestigd. Vlak naast de fonkelnieuwe en spiegelende effectenbeurs werd dit voorjaar de laatste hand gelegd aan de Jin Mao-toren, met 426 meter thans het op drie na hoogste kantoorgebouw ter wereld. Megalomanie is niet het juiste woord om deze toren te beschrijven; daarvoor is een ander woord nodig dat nu nog niet bestaat maar spoedig aan ons vocabularium zal worden toegevoegd om specifiek Chinese bouwkundige grootheidswaanzin aan te duiden.

De toren bestaat uit een kantoordeel (etage 1 tot en met 53) en het Hyatt-hotel (etage 54 tot en met 88) dat in de hemel zweeft op een hoogte van tussen de 300 en 400 meter. Hiermee is dit het hoogste hotel ter wereld. Tijdens het wateren op het herentoilet zie je onder je minuscule autootjes voortkruipen onder begeleiding van de psychedelische muziektonen van Enigma. In het restaurant op de 55ste etage serveren ze Filippijnse vogelnestjes in een dubbelgekookte saus van amandelen voor 800 yuan (200 gulden).

Showpiece van dit hemelse hotel is de pianobar met een plafond van 125 meter hoog. De muren bestaan uit de 30 ronde etages die toegang geven tot de 555 kamers. Vijfhonderdvijfenvijftig? ,,Ja'', zegt de Taiwanese management-trainee, ,,Dat is hier een geluksgetal. 555 betekent in zaken that you will earn a lot of money very smoothly.''

Een van de bedrijven die in het kantoordeel van de Jin Mao-toren onderdak heeft gevonden is ABN Amro. Dat ging echter niet uit vrije wil.

,,We zijn gedwongen hier te gaan zitten'', zegt de manager. ,,De overheid heeft grote namen nodig om andere bedrijven de toren in te lokken.'' Dat wil nog niet al te best lukken, want slechts 30 procent van de kantoren is thans bezet.

China is in de greep van de towermania. De hysterische bouwlust heeft echter geleid tot een groot overaanbod aan kantoorruimte, zodat er nu pas op de plaats wordt gemaakt. Tal van torenhoge skeletten wachten nog op voltooiing.

Vlak naast de Jin Mao-toren staan de Chinezen in dikke rijen om de Oriental Pearl-toren (468 meter) te bestijgen. Deze toren komt eveneens op de derde plaats, ditmaal in de categorie `TV-torens'. De toren doet vaag denken aan het Atomium in Brussel: het zijn twee enorme bollen (op 90 en op 260 meter hoogte) met daartussen drie betonnen pilaren. Tussen de bollen bevinden zich vijf grote karaoke-lounges waar de lokale business-tycoons zich in aangenaam gezelschap kunnen verpozen. Om tot het hoogste toegankelijke punt te kunnen doordringen (350 meter) dient 100 yuan (25 gulden) te worden betaald. Voor het restaurant op 263 meter hoogte moet een apart toegangskaartje worden gekocht. Het uitzicht over de beroemde Bund waar de zaken-tycoons van de jaren dertig resideerden, is echter adembenemend.

In die dagen heette Shanghai nog `de hoer van de Oriënt'. Met de torengekte van nu ligt `erecties van het Oosten' meer voor de hand.