Schlachten! in Salzburg niet voor jongeren

Een verbod voor jongeren onder de zestien jaar om de voorstelling Schlachten! bij de Salzburger Festspiele bij te wonen is volgens artistiek directeur Gerard Mortier een van de tekens dat in Oostenrijk een fascistische cultuurpolitiek naderbijkomt.

Het verbod voor jongeren om Schlachten! bij te wonen werd vrijdag ingesteld door de gedeputeerde voor sociale zaken van de provincie Salzburg. De voorstelling, een Belgische bewerking van Shakespeare's toneelstukken over de rozenoorlogen door schrijver Tom Lanoye en regisseur Luk Perceval, zou voor jongeren te veel geweld- en naaktscènes bevatten. De gedeputeerde voor cultuur, Otmar Raus, spreekt in de krant Salzburger Nachrichten van een ,,overhaaste en ondoordachte actie'', die volgens hem duidelijk maakt ,,dat we in een tijd leven waarin kleingeestigheid weer de kop opsteekt.''

Gerard Mortier, de Belgische artistiek leider van de Salzburger Festspiele die worden beschouwd als het belangrijkste kunstfestival te wereld, zegt in een interview in het Oostenrijkse blad profil fascistische tendensen te zien in de rede, waarmee de Oostenrijkse president Thomas Klestil van de conservatieve ÖVP de Salzburger Festspiele opende. Klestil waarschuwde voor festivals die ,,confrontatie in plaats van harmonie, provocatie in plaats van eenheid, toneelverwoesting in plaats van humanistisch opvoedingstheater'' toelaten. Klestil beriep zich daarbij op de schrijver en tekstdichter Hugo von Hofmannsthal (1874-1929), na de Eerste Wereldoorlog een van de oprichters van de Salzburger Festspiele.

Volgens Mortier is de rede van Klestil ,,een duidelijk pleidooi voor leugenachtigheid in de kunst'' en mag het beroep op Von Hofmannsthal niet onweersproken blijven. Mortier citeert de schrijver Umberto Eco, die zei dat het in stelling brengen van oude schrijvers tegen veranderingen in de moderne richting een van de tactieken van het fascisme was. Mortier: ,,Ook de rede van Klestil voert in uiterste consequentie tot het verbannen van kunstwerken.'' Mortier plaatst overigens vraagtekens bij het ,,nationaal-kosmopolitische conservatisme'' van Von Hofmannsthal, dat volgens een studie van de Amerikaanse cultuurhistoricus Michael P. Steinberg ,,pre-fascistische trekken'' had.

De Oostenrijkse schrijfster Elfriede Jelinek zegt in het blad Format dat president Klestil met zijn gebrek aan tolerantie en zijn rigiditeit een uiterst rechts standpunt inneemt en noemt zijn rede in Salzburg ,,een ongelofelijke blamage.'' Dat Klestil dat durfde zeggen en niet bevreesd was voor veel tegenspraak, bewijst volgens Jelinek dat er in Oostenrijk een nieuwe wind waait. Jelinek zegt dat Klestil zich niet op Von Hofmannsthal kan baseren. ,,Hij kan zich niet op een dichter beroepen als hij zo intolerant en impertinent nieuwe en ontluikende kunst neermaait.'' Ook de Salzburgse cultuurgedeputeerde Raus waarschuwt na de rede van Klestil voor een restauratiegolf, waarbij de kunst nog uitsluitend in dienst mag staan van ,,het schone, het goede en het ware.''