Schakers na twee dagen Las Vegas weer naar huis

Het is hard om de verre reis naar Las Vegas te maken om in het wereldkampioenschap van de FIDE te spelen en na twee dagen al weer met de kous op de kop naar huis te kunnen gaan. Het overkwam gisteren tientallen schakers en onder hen waren ook de twee Nederlanders die dit weekeinde moesten spelen, Dimitri Reinderman en Friso Nijboer. Ze moesten allebei tegen spelers die hoger op de ranglijst staan, maar een rechtgeaarde schaker houdt er toch nooit rekening mee dat hij in gezonde toestand een partij zou kunnen verliezen.

Reinderman had de minste reden om zich in gruwelijk zelfverwijt de ogen uit te steken. Zijn tegenstander was Boris Gulko, een Russische emigrant die al heel lang Amerikaan is en in zijn beste jaren tot de wereldtop behoorde. Zaterdag won Gulko met wit sterk en rechtlijnig een partij die voortkwam uit wat de Engelsen de `klassieke variant' van het Konings-Indisch noemen. Zwart heeft het daarin altijd heel moeilijk.

Gisteren moest Reinderman dus met wit winnen om de tiebreaks met versneld tempo te halen, die vandaag gespeeld worden. Hij had nooit een echte kans. Er kwam al gauw een eindspel op het bord waarin hij misschien een theoretisch voordeel had met zijn loperpaar, maar het had geen praktische betekenis. Hij probeerde het nog heel lang, maar het zat er niet in.

Reinderman is een zorgeloos ventje. Meteen nadat hij uitgeschakeld was praatte hij opgewekt over het dagboek over dit wereldkampioenschap dat hij op zijn eigen website op het Internet bijhoudt, en over een bedenkelijke onderdeel van de openingsceremonie van dit toernooi, een modeshow waarin witte en zwarte bontjassen getoond werden. Niks gruwelijk zelfverwijt.

Maar bij Nijboer was het heel anders. Zaterdag had hij van de Est Jaan Ehlvest verloren door een grove fout vlak na de opening. Het leek gisteren goed gemaakt te worden. Een keurig opgezette Spaanse opening die wel eens de Spaanse marteling wordt genoemd, en Ehlvest werd inderdaad gemarteld. Hij verloor een pion. Bovendien had Nijboer sterke koningsaanval. Er was een zo grote overvloed aan winnende voortzettingen dat Nijboer door de bomen het bos niet zag. Geheel tegen zijn gewoonte in had hij in de beslissende fase ruim bedenktijd over. Ehlvest niet. Nijboer miste de ene na de andere doodklap. Op het laatst mocht hij nog blij zijn dat hij niet verloor. Na afloop leek hij geneigd om zich in de nabijgelegen Grand Canyon te storten.

Het moet voor de Nederlandse patriotten dus van Jan Timman komen, die de eerste ronde mocht overslaan. Of van de nieuwe Nederlanders of half-Nederlanders. De Bosnische ex-kampioen van Nederland Ivan Sokolov plaatste zich voor de tweede ronde door de Russische Amerikaan Sergei Kudrin te verslaan en Sergei Tiviakov maakte twee remises tegen Ilya Gurevich, ook een Russische Amerikaan, en moet vandaag dus een tiebreak spelen.

Bij het bord van Tiviakov staat nog een Russisch vlaggetje, maar dat is een vergissing, hij komt voor Nederland uit. Tiviakov woont sinds een paar jaar in Groningen, speelt voor een Groningse club, spreekt aardig Nederlands en wil zich zo snel mogelijk laten naturaliseren.

Het wereldkampioenschap schaken is hier in Las Vegas beslist niet het gesprek van de dag. In de hele stad is geen enkel plakkaat te zien dat aangeeft dat hier geschaakt wordt en de gasten van het hotel Caesars Palace krijgen in hun kamer rijkelijk informatie over de beroemde artiesten die daar nu en straks zullen optreden, maar over het schaken geen woord. Tijdens de openingsceremonie werd een boodschap van president Clinton voorgelezen. Maar in Las Vegas maakt het geen indruk. Voor een spel dat uren duurt zonder dat er muntjes in een bakje rinkelen is hier weinig belangstelling.

De plaatselijke kranten schrijven vooral over een inderdaad opmerkelijk nevenverschijnsel, het optreden van de Canadees Shiloh L. Quinn, die zich zaakwaarnemer van FIDE-wereldkampioen Anatoli Karpov noemt en dat in zekere zin ook is. Quinn heeft voor de hele maand augustus, de duur van het toernooi, een dagelijks uur radio gekocht op een plaatselijke zender. Nu is het schaakuurtje van Quinn nog onschuldig. Een muziekje, een praatje over de geschiedenis van het schaken. Maar een dezer dagen zal Karpov een klacht tegen de FIDE indienen bij het Hof van Arbritage over sportzaken in Lausanne. Karpov zal zeggen dat het WK in Las Vegas illegaal is, omdat hij in strijd met een gesloten contract niet geconsulteerd is over de periode waarin het gehouden wordt. Hij zal eisen dat de winnaar van het toernooi geen wereldkampioen is, maar slechts zijn uitdager. Hij wil tegen de winnaar spelen.

En als deze klacht eenmaal ingediend is, vandaag of morgen, dan zal Quinn, zo heeft hij aangekondigd, iedere dag een uur op de radio over Iljoemzjinov praten, over zijn dictatoriaal bewind in de FIDE en in zijn Russische republiek Kalmukki√ę. Tegelijk zal Quinn in samenwerking met de advocaat van de bokser Mike Tyson een klacht indienen bij de gouverneur van de Amerikaanse staat Nevada, bij de zeer machtige Gaming Board van Las Vegas en bij een plaatselijke rechtbank, met het doel om dit wereldkampioenschap te laten verbieden. Er is een precedent, er is hier ook al eens een bokswedstrijd verboden die zich illegaal sierde met de naam `wereldkampioenschap'.

Quinn is een clown die door Karpov wordt ingezet als hij kabaal wil maken. Al jaren bevestigt Karpov niet dat Quinn namens hem optreedt, maar hij ontkent het ook niet. Wat wil Karpov eigenlijk? Eeuwig wereldkampioen blijven? In ieder geval wil hij veel geld van de FIDE. Al valt er veel aan te merken op de wereldschaakbond, in dit conflict heeft Karpov in de schaakwereld geen medestanders.