Rente-aftrek holt fiscaal stelsel uit

Het eigen huis is een `lek' in het nieuwe belastingstelsel voor de 21ste eeuw, dat een einde moet maken aan allerlei fiscale constructies. De aftrek van de hypotheekrente holt de belastinginkomsten verder uit.

Dit schrijft dr. C.L.J. Caminada van de Rijksuniversiteit Leiden in zijn rapport `Aftrekpost eigen woning: wie profiteert in welke mate?'. Volgens Caminada biedt de aftrekregeling straks bovendien de mogelijkheid voor nieuwe fiscale constructies.

Caminada pleit voor een ,,zakelijke discussie'' over de politiek beladen hypotheekaftrek en heeft enkele varianten doorgerekend voor de wijze waarop de aftrek beperkt zou kunnen worden. Uit zijn onderzoek blijkt onder meer dat hogere inkomens veel meer profiteren dan lagere. Zeven procent van de mensen met een inkomen incasseren zo 45 procent van het totale belastingvoordeel.

De hausse op de huizenmarkt en de explosieve stijging van de hypotheekleningen heeft het bedrag dat huiseigenaren aan rente kunnen aftrekken voor de belasting omhoog gejaagd. Met verrekening van het huurwaardeforfait heeft de aftrek de overheid vorig jaar 10,9 miljard gulden gekost. Dat is 72 procent meer dan in 1990 en ook flink meer dan de 7,7 miljard gulden, waarmee eind 1997 nog werd gerekend. Het ministerie van Financiën is druk aan het rekenen hoe groot de subsidie voor de eigen woning precies wordt, maar zegt al langere tijd rekening te houden met een bedrag van 10,6 miljard gulden.

,,Dat in zo korte tijd het bedrag zo stijgt, dat zegt iets over de urgentie van de problematiek'', zegt Caminada. Hij wijst erop dat ook moet worden gekeken naar de extra overdrachtsbelasting die de overheid opstrijkt en naar het hogere huurwaardeforfait. Volgens een woordvoerder van Financiën zijn ,,ook die flink gestegen, zij het niet in de mate als de rente-aftrek''. In 1999 zal de rente-aftrek volgens Financiën verder stijgen in het spoor van de huizenmarkt.

In het nieuwe belastingstelsel wordt een einde gemaakt aan de zogeheten arbitrage, waarbij bijvoorbeeld gespeeld wordt met het huidige verschil tussen inkomsten uit rente en dividend (belast) en koerswinsten (onbelast). Die verschillen verdwijnen doordat alle beleggingen worden belast met een forfaitaire rendementsheffing. De woning blijft onbelast en dat biedt volgens Caminada nieuwe mogelijkheden: ,,Als je een huis van vier ton koopt en je hebt twee ton eigen geld, dan leen je geen twee ton maar vier ton zodat je de maximale aftrek hebt. Je eigen geld beleg je en stop je in aandelen. Dat gebeurt nu al en zal nog meer gebeuren.''