Rebellen in Congo tonen `goede wil'

Een van de twee Congolese rebellenbewegingen heeft gisteren het vredesakkoord getekend dat op 10 juli door zes bij het conflict in Congo betrokken landen was overeengekomen.

De leider van de Beweging voor de Bevrijding van Congo (MLC), Jean-Pierre Bemba, zette in de Zambiaanse hoofdstad Lusaka zijn handtekening onder de regeling, die een wapenstilstand en onderhandelingen over de toekomst van het land behelzen. Maar Bemba stelde meteen een ultimatum: als de Congolese Rally voor Democratie (RCD), de andere (en grotere) guerrillagroepering niet eveneens binnen zeven dagen het akkoord aanvaardt, hervatten zijn manschappen de strijd. De kans dat de RCD de eis van Bemba zal inwilligen, lijkt, precies een jaar na het begin van de burgeroorlog, klein, want de RCD is aan de winnende hand.

,,Wij willen de vrede een kans geven in Congo. We kunnen president Kabila ook met politieke middelen verslaan'', zo zei Bemba gisteren. Hij voegde eraan toe dat zijn beweging de militaire macht heeft om Kabila te verdrijven, maar dit uit het oogpunt van `goede wil' vooralsnog niet zal doen. Bemba's manschappen veroverden afgelopen vrijdag Zongo, aan de grens met de Centraal-Afrikaanse Republiek. Zongo was de laatste stad in het noorden van Congo die nog in handen was van Kabila. De door Oeganda gesteunde MLC is nu heer en meester in noord-Congo.

De Congolese Rally voor Democratie, gesteund door Rwanda, wordt door `Africa-watchers' in Johannesburg echter gezien als de sterkste van de twee groeperingen. De RCD controleert grote delen van het midden en zuiden van het enorme land en lijkt militair meer in zijn mars te hebben. Onduidelijk is in hoeverre RCD en MLC werkelijk van mening verschillen. Waarnemers sluiten niet uit dat de twee bewegingen onder een hoedje spelen.

Maar gisteren bekritiseerden de twee groeperingen elkaar. Een woordvoerder van de RCD, Thomas Nziratimana, sprak zijn verwondering uit over Bemba's eis dat ook de RCD de vredesovereenkomst moet tekenen. ,,Bemba moet de toekomst van het vredesproces niet afhankelijk stellen van ons. Als hij wil tekenen moet hij dat op eigen kracht doen.''

Uit de Congolese hoofdstad Kinshasa kwamen de afgelopen dagen berichten over een snelle afbrokkeling van Kabila's macht. ,,De presidentiële troepen vluchten bij duizenden. De rebellen kunnen binnen twee of drie weken in Kinshasa zijn. De vraag is alleen of ze dat willen'', zo liet een buitenlandse diplomaat weten tegenover de Zuid-Afrikaanse Sunday Independent. De RCD ontkende gisteren bij monde van Nziratimana dat verovering van Kinshasa een van de doelen is.

Bij het begin van de strijd op 2 augustus 1998 was het doel van RCD en van de Rwandezen het creëren van een bufferzone tussen Rwanda en het westen van Congo en in die opzet is men inmiddels geslaagd. De Tutsi-regering in Kigali wil op die manier voorkomen dat extremistische Hutu's vanuit Congo aanvallen lanceren. In 1994 vermoordden Hutu-milities 500.000 Tutsi's, voordat Tutsi-guerrillastrijders hen oprukkend vanuit Oeganda verjoegen. De Tutsi's zwoeren daarna dat een dergelijk bloedbad zich nooit zou herhalen. In 1997 hielpen de Rwandezen Kabila bij de verdrijving van Mobutu, maar vorig jaar trad een verwijdering op tussen Kinshasa en Kigali, na Rwandese beschuldigingen dat Kabila onderdak gaf aan Hutu-milities.