Ajax na koopwoede nog geen wonderploeg

Het publiek in de broeierige Arena was gisteravond nog barmhartig. Er klonk zelfs een aarzelend applausje van de tribunes toen Ajax na de nederlaag tegen Lazio Roma (2-3) het veld verliet. Het was de tweede verliespartij in twee dagen, want 24 uur eerder bleek in het Amsterdam Tournament het Braziliaanse Santos veel te sterk (1-4). De dit keer vooral jeugdige supportersschare van Ajax stelde tegen de Europa Cup 2-winnaar niet al te hoge eisen. Over twee weken, wanneer tegen Heerenveen de eerste competitiewedstrijd wordt gespeeld, zullen de 42.000 seizoenkaarthouders wellicht kritischer zijn. Ajax is nog lang niet klaar voor het nieuwe seizoen. De koopwoede van de afgelopen maanden op de transfermarkt ten spijt.

Het Amsterdam Tournament, de opvolger van de 700-toernooien van organisator Jack van Zanten, was een mooie gelegenheid om met veel trompetgeschal het nieuwe Ajax aan de supporters te presenteren.

,,Ajax wil na een teleurstellend seizoen laten zien dat het wederom een selectie heeft die de aspiraties van de club kan waarmaken'', schreef voorzitter Michael van Praag in de programmagids. ,,Ajax hoort een rol van betekenis te spelen in het Europese topvoetbal. Het Amsterdam Tournament is een podium waarop Ajax kan tonen waar het momenteel in sportief opzicht staat. Ik heb er alle vertrouwen in dat wij u niet zullen teleurstellen.''

Dat vertrouwen werd dus beschaamd. Een kleurloos elftal kon op beide dagen niet imponeren. De defensie rammelde aan alle kanten, de aanval was machteloos zonder gevaar van de vleugels, en op het middenveld ontbrak een inventieve geest als Litmanen of Ronald de Boer.

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat een groot aantal spelers niet inzetbaar was waardoor trainer Jan Wouters slechts een magere afspiegeling in het veld kon brengen van zijn ideale elftal. Brian Laudrup speelde in twee wedstrijden één helft. De Deense aanwinst heeft moeite met het trainingstempo en kampt bovendien met een lichte liesblessure. Goaltjesdief Machlas kreeg tegen Santos nauwelijks kansen en bleef gisteravond wegens een scheurtje in een trommelvlies aan de kant. Ook Dani (ziek), Vierklau (heupen), Nieuwenburg (knie) en Tobiasen (knie) konden om fysieke redenen de seizoensouverture niet meemaken.

Wat er voor Wouters restte was een elftal zonder evenwicht. Een centraal verdedigingsduo (Van Halst-Verlaat) dat nog niet op elkaar is ingespeeld en een tweetal piepjonge backs (Mokoena, Piqué) die tactisch te kort komen. Als Ajax zo de competitie in moet, wordt het dweilen met de kraan open. Ondanks het feit dat Wouters bij balverlies meer verdedigers achterin houdt. Hij wil voorkomen dat de halfspelers in de rol van back worden gedwongen. Onder Louis van Gaal gingen de vleugelverdedigers voor het eerst naar het centrum als mandekkers van de spitsen. Daardoor moesten de halfspelers een grote ruimte achter zich verdedigen. Ook Olsen voerde vaak deze strategie met als doel dat Ajax een man meer op het middenveld kreeg. Deze situatie ontstaat nu alleen nog als Van Halst doorschuift, maar dat deed hij gisteravond mondjesmaat.

Wouters nam het echter op voor de voormalige speler van FC Twente. ,,In balbezit versterkt hij wel degelijk het middenveld. Van Halst wordt nog beter. Ik kan me herinneren dat ik zelf pas na drie maanden een beetje was gewend aan het niveau van Ajax. Jan zal minder tijd nodig hebben.'' Opvallend waren de vele dekkingsfouten in de Amsterdamse verdediging. Verlaat maakte daarbij geen sterke indruk. Zo ontstond bijvoorbeeld het derde doelpunt van Lazio. Andersson kon tussen drie verdedigers in (Verlaat, de A-junior Mokoena en Piqué) vrij de bal aannemen en opstomen naar het doel van Grim. ,,Er schortte het een en ander aan de communicatie, maar het ging toch al beter dan zaterdag'', aldus Wouters.

Grim liet zich eenvoudig passeren. Toch was hij verder op weinig fouten te betrappen. De gepromoveerde reservedoelman verschilt vooral met zijn voorganger dat hij minder sterk is in het meevoetballen waardoor de toch al trage opbouw nog moeizamer verloopt. Of lag dat afgelopen weekeinde aan het slechte anticiperen van de verdedigers?

Ajax kwam tegen Lazio Roma snel op een 2-0 achterstand. Twee schoten van schaduwspits Richard Knopper uit de tweede lijn zorgden toch nog voor een draaglijke uitslag tegen de Italianen die met ruim twee weken voorbereiding in de benen op halve kracht speelden. Het rijk getalenteerde elftal van Eriksson won desondanks het toernooi omdat het in de eerste wedstrijd ook Atletico Madrid had verslagen (3-1).

Jan Wouters sloot gisteravond niet uit dat Richard Knopper zondag om de Johan Cruijff-Schaal tegen Feyenoord de voorkeur krijgt boven Brian Laudrup voor de vacante positie van Litmanen. De Deen zal dan in plaats van Wamberto naar de rechtervleugel verhuizen. ,,Laudrup en Machlas zijn aanvallend aardig op elkaar ingesteld, maar op dit niveau komt er meer kijken dan alleen offensief spel'', meende Wouters. Waarmee wilde hij aangeven dat Laudrup nog weleens moeite heeft met de omschakeling van aanvallen naar verdedigen. Op die momenten probeert de nog redelijk onervaren Knopper zijn tegenstander af te stoppen en organisatorisch orde op zaken te stellen.

Hij heeft verder een strak schot in de benen, kan een goede pass geven over dertig meter, maar mist nog het geniale van voetballers als Michael Laudrup, Ronald de Boer en Jari Litmanen die een ploeggenoot ineens vrij voor het doel kunnen zetten. Hoe balvast de nieuwe aanvoerder en rechtshalf Aron Winter ook opereerde, hij bezit die gave evenmin.

En zo moet Ajax zich behelpen met minder getalenteerde spelers of voetbalprofs die over hun hoogtepunt heen zijn. De namen van Van Halst, Wamberto, Grönkjaer, zijn stand-in Bobson die geen enkele gedurfde actie liet zien, Arveladze, Piqué, stonden gisteravond in schril contrast met de sterren van Lazio: Boksic, Veron, Nedved, Mihaijlovic, Stankovic en Inzaghi. Salas en De la Peña waren nog niet eens van de partij. Wouters zal nog eindeloos dienen te sleutelen en te puzzelen aan een selectie waar geen wonderen van verwacht moeten worden. Nationaal en zeker internationaal niet.