Obuchi man met stofzuigerstrategie

Bij zijn aantreden, een jaar geleden, gaf niemand de nieuwe Japanse premier Keizo Obuchi veel kans. Maar de uiterst flexibele Obuchi heeft zo zijn eigen strategie om zich te handhaven. De stofzuigerstratie.

De ,,vacuüm-premier''. Zo luidt de eretitel die de Japanse premier Keizo Obuchi onlangs van een voormalige regeringsleider, afkomstig uit zijn eigen partij, kreeg. Het is een passende titel, want als een waarlijk identiteitsloos vacuüm zuigt Obuchi alles op dat nodig is om zijn positie te verstevigen. Zo voegde hij gisteren een tweede oppositiepartij aan zijn regeringscoalitie toe.

Een jaar geleden begon Obuchi onder een slecht gesternte. Verlies bij de Hogerhuisverkiezingen had zijn voorganger tot aftreden gedwongen en Obuchi's nieuwe kabinet begon met ongekend lage populariteit. De oppositie had de meerderheid in het Hogerhuis veroverd, vormde een verenigd front en dwong Obuchi tot het overnemen van de oppositie-voorstellen voor het aanpakken van de financiële crisis. Na die vernederende ervaring heeft de regering echter alles op alles gezet om de oppositiepartijen uiteen te drijven. Het succes kwam in januari toen de kleine Liberale Partij van enfant terrible Ichiro Ozawa zich bij de regering aansloot.

Achter dit succes van Obuchi staat zijn adjudant, Hiromu Nonaka. Nonaka, zei Obuchi in mei, is één van de drie mensen ter wereld waarvoor hij het hoofd buigt. De andere twee zijn zijn vrouw en oud-premier Takeshita, Obuchi's mentor. Deze Nonaka is de werkelijke mannetjesputter in Obuchi's regering. Zijn titel klinkt bescheiden: kabinetssecretaris. Maar hij heeft wel de rang van minister, hij is woordvoerder van de premier en hij heeft de vrijheid om achter de schermen de regie te voeren, terwijl premier Obuchi druk is met zijn formele verplichtingen. Politiek commentator Minoru Morita noemde Nonaka eerder dit jaar de ,,dictatoriale leider'' van de regerende Liberaal-Democratische Partij (LDP). Een oppositiepoliticus vergelijk hem deze maand met een `yakuza', een lid van Japans georganiseerde misdaad.

Zoals Obuchi zijn titel vacuüm-premier verdiende met het opslokken van alles wat hem van pas komt, zo valt ook Nonaka niet te betrappen op ideologische principes. De 74-jarige Nonaka is een raspoliticus die zich eigenhandig heeft opgewerkt van gemeenteraadslid in een provinciedorp tot duvelstoejager in het parlement. Hij betitelde de huidige coalitiegenoot Ichiro Ozawa ooit als ,,duivel waarmee hij nooit meer zou kunnen samenwerken omdat Ozawa in 1993 uit de LDP is gestapt en de partij daarmee van de regeringsmacht beroofde. Eind vorig jaar regelde hij echter de coalitie met Ozawa's liberalen. Hetzelfde gebeurde met de Komeito. In het nauw gedreven probeerde de LDP ooit de Komeito te breken door haar aan te vallen op haar banden met de boeddhistische lekenorganisatie Soka Gakkai. Als politieke arm van die religieuze groepering zou de partij de grondwettelijk vastgelegde scheiding van religie en staat schenden. Op 15 juli zei Nonaka echter dat hij geen enkel probleem ziet in die banden.

Dankzij het succesvolle gemanipuleer van Obuchi en Nonaka voor het bereiken van een parlementaire meerderheid is Obuchi's kabinet door de overgebleven oppositie al het `lopende-band-kabinet' gedoopt. Als een lopende band werkt de regering wetsvoorstellen af die anderen aandragen. In ruil voor Ozawa's steun heeft het parlement bijvoorbeeld gisteren een wet aangenomen waardoor ambtenaren niet langer bij vragen in het parlement hun minister mogen verdedigen. De LDP zou dit nimmer zelf hebben voorgesteld, want om hun dossierkennis staan LDP-politici niet bekend. Obuchi zelf blunderde onlangs nog in het parlement door het tegenovergestelde te zeggen van wat hij had moeten zeggen.

Maar het is de vraag of Obuchi en Nonaka nu niet met hun beloften in de knoop gaan komen. Obuchi heeft Ozawa beloofd dat het parlement met vijftig zetels wordt ingekrompen. Om verkiezingstechnische redenen zal vooral de Komeito daar het slachtoffer van worden en zij is dus fel tegen. Ozawa bazuint rond dat een premier niet zomaar zijn beloften kan breken. Terwijl de onderhandelingen hierover met de Komeito nog moeten beginnen zei Obuchi gisteren na zijn ontmoeting met de Komeito-leider: ,,De samenwerking met de Komeito is rond.'' Alleen een vacuüm-premier is in staat te beginnen met de conclusie.