Indiaanse leiders verenigen zich

In het Canadese Vancouver zijn indianen uit heel Noord-Amerika samengekomen om te praten over samenwerking in hun strijd voor behoud van de inheemse cultuur. `Er bestaan geen grenzen tussen onze volken'.

Indiaanse leiders uit de Verenigde Staten en Canada zijn voor het eerst in zestig jaar bijeen om een bijna twee eeuwen oud indiaans ideaal te verwezenlijken – een Noord-Amerikaanse alliantie van inheemse volken, die het hoofd moet bieden aan problemen als armoede en slechte volksgezondheid onder indianen op het gehele continent.

Inheemse organisaties uit beide landen lieten zich voor hun bijeenkomst inspireren door Tecumseh, een legendarische indiaanse verzetsstrijder aan het begin van de negentiende eeuw. Tecumseh, opperhoofd van de Shawnee bevolking, bracht met zijn devies `één lichaam, één hart' vanaf 1809 indianenvolken in de streek van de Grote Meren samen in een kortstondige confederatie. Zijn doel was verzet te bieden tegen de westwaartse expansie van de blanken in Noord-Amerika. Die expansie ging gepaard met Indianenoorlogen waarbij grote aantallen aboriginals omkwamen.

Onder de titel `Uniting First Nations: Tecumseh's Vision' houden de Canadese Assemblee van Eerste Naties en het Nationale Congres van Amerikaanse Indianen nu hun eerste gezamenlijke conferentie. Ongeveer vijfduizend indianen uit beide landen zijn voor vier dagen bijeen in de Canadese stad Vancouver. Een `verklaring van verwantschap en samenwerking' moet in het vervolg nauwere betrekkingen scheppen rond hedendaagse inheemse kwesties als geschillen om landbezit en verdragen met blanken.

,,We opereren al een tijdlang veel te geïsoleerd van elkaar,'' verklaarde Phil Fontaine, opperhoofd van de Canadese organisatie. Volgens Ron Allen, voorzitter van het Amerikaanse orgaan, is het erom te doen ,,de regeringen van Canada en de Verenigde Staten uit te dagen over hoe we de armste mensen in Noord-Amerika beter kunnen helpen. We strijden een gemeenschappelijke strijd en kampen met gemeenschappelijke bedreigingen.'' De ongeveer 2,2 miljoen Amerikaanse en 800.000 Canadese aboriginals hebben te maken met hoge werkloosheid, hoge kindersterfte en een kansarm bestaan.

Noord-Amerikaanse indianen van tientallen bevolkingsgroepen zijn het erover eens dat de Europese verovering van het continent tot op de dag van vandaag diepe sporen heeft nagelaten op hun aanwezigheid, die duizenden jaren teruggaat in de geschiedenis. In zeer directe zin is dit het geval voor stammen die verdeeld zijn door de Amerikaans-Canadese grens, als de Micmac en de Mohawk aan de oostkust en de Cree in centraal Noord-Amerika. Aboriginals uit beide landen pleiten dan ook voor een inheems recht de grens vrij over te steken.

,,Wij hebben nergens lijnen of grenzen getrokken die ons van elkaar scheiden,'' zei Ernie Campbell van de Musqueam Natie aan de Canadese westkust. ,,Er bestaan geen grenzen tussen onze volken.'' Campbell prees de ,,kracht en het doorzettingsvermogen'' van de indianen. ,,Ondanks alle obstakels – pogingen tot assimilatie, oorlogen en in sommige gevallen massamoord om ons van onze identiteit te ontdoen – zijn we nog altijd hier.''

Fontaine probeert ook op andere manieren nauwere banden tot stand te brengen tussen inheemse bevolkingsgroepen in de wereld. Hij heeft bij Kofi Annan, secretaris-generaal van de Verenigde Naties, aangedrongen op de schepping van een permanent forum binnen de VN voor inheemse volken. Annan stuurde een waarnemer naar de conferentie. Ook vertegenwoordigers van onder anderen de Azteken in Mexico en de Maori-bevolking in Nieuw-Zeeland zijn als waarnemers aanwezig.

Overigens liep het met Tecumseh slecht af. Weliswaar slaagde hij erin een leger van indianen te vormen, maar hij werd in 1813 verslagen door de Amerikanen nabij Detroit. Zijn dood op het slagveld luidde het einde in van de confederatie, en van indiaans verzet in het gebied van de Grote Meren. Hij wordt met name herinnerd om zijn oproep om ,,tot de laatste strijder ons land te verdedigen, onze huizen, onze vrijheid en de graven van onze vaders.''