Hemingway draait zich om in zijn graf

De Amerikaanse schrijver Ernest Hemingway (1899-1961) wordt deze maand uitgebreid herdacht ter gelegenheid van zijn honderdste verjaardag. Hemingway, die een Nobelprijs ontving in 1954, is nog steeds een van de bekendste Amerikaanse schrijvers. Dus behalve een nieuwe Hemingway-biografie (The Final Years door Michael Reynold) is er ook een boek Hemingway van A tot Z uitgekomen en zelfs een nieuwe roman.

True at First Light is gebaseerd op honderden pagina's aantekeningen die Hemingway maakte tijdens reizen naar Afrika in de jaren vijftig. Hij verbleef eind 1953 en begin 1954 ongeveer een half jaar in Kenya. Tijdens een vlucht naar Oeganda stortte het vliegtuig neer en raakten Hemingway en zijn vrouw Mary gewond. Toen ze de volgende dag naar het ziekenhuis wilden vliegen ontplofte de benzinetank van het toestel en liepen ze wederom verwondingen op. Voor het macho-imago dat Hemingway zich graag aanmat kon dit geen kwaad maar het is een wonder dat Heminway en zijn vrouw de twee ongelukken overleefden.

De nieuwe roman is sterk autobiografisch. De hoofdpersoon heet Ernie en zijn vrouw Mary. Het echtpaar maakt jacht op een leeuw en deze wordt uiteindelijk door Mary doodgeschoten. Voortdurend krijgen de twee echtelieden bezoek van de opzichter, de gids en andere leden van de Masai-stammen in de buurt. Hemingway geeft op droogkomische wijze de gesprekken met de autochtonen weer. Hij legt uit dat Mary van haar stam de opdracht heeft gekregen de leeuw dood te schieten voor de geboorte van het kindje Jezus. Daar kijkt niemand van op. Als zij dit inderdaad heeft gedaan, vraagt een opperhoofd tot wat voor stam Hemingway behoort waar ze de vrouwen de leeuwen dood laten schieten. Als de schrijver dan uitlegt dat Mary een bijzondere vrouw is, vraagt het opperhoofd hoeveel hij voor haar heeft betaald. Drie vliegtuigen en honderd koeien, antwoordt Hemingway zonder aarzelen. Dat lijkt het opperhoofd erg veel, voor wat voor vrouw dan ook.

Het zijn deze passages en andere waarin contacten met Afrikanen worden beschreven die de roman moeten dragen want de talloze bezoekjes en glazen drank die worden verzwolgen gaan op een gegeven moment vervelen. Voor het doden van de leeuw, een gebeurtenis die sommige jagers zal aanspreken, lijkt geen duidelijke reden aanwezig. Het beest bedreigt geen dorpen en heeft nog niemand opgegeten. Na het doden is er nauwelijks nieuwe stof die de roman een impuls geeft. Ernie heeft een soort inheemse verloofde, Debba, en hij brengt de nacht met haar door als Mary naar Nairobi vliegt. Als Mary terugkomt is de hoofdpersoon ook weer `thuis' en vertellen ze elkaar hoe mooi het in Afrika is en hoe graag ze daar altijd zouden willen blijven.

Biograaf en vriend Aaron Hotchner vertelt dat Hemingway hem omstreeks 1960 opbelde en helemaal wanhopig was over een manuscript, waarschijnlijk A Moveable Feast. Hemingway werkte er hard aan maar hij voelde zelf dat het nog niet helemaal liep. Onder geen beding wilde hij het al vrijgeven voor publicatie. In 1961 pleegde de schrijver zelfmoord en bleef er een forse stapel ongepubliceerd werk achter. In de loop der jaren zijn daar boeken uit voortgekomen die het gemiddelde peil van de schrijver per roman of verhalenbundel naar beneden halen. Er waren A Moveable Feast, Island in the Stream en The Garden of Eden die True at First Light voorgingen.

Ondanks Hemingways uitdrukkelijke wens de ongepubliceerde manuscripten niet uit te geven is dat toch gebeurd. Zoon Patrick heeft de honderden pagina's aantekeningen over Afrika teruggebracht tot een roman van ruim driehonderd bladzijden, die nu is uitgebracht.

Als we op de kwaliteiten van Patrick kunnen vertrouwen, hoe onleesbaar moeten de oorspronkelijke achthonderd pagina's dan niet zijn geweest? Hemingway wist dat ongetwijfeld. Het materiaal dat hij nog had liggen lag er voor bewerking.

De volgende grote Hemingway-herdenking is in 2011 als de schrijver vijftig jaar dood is. Hopelijk zijn alle postuum verschenen romans dan alleen nog tweedehands verkrijgbaar en staan alleen de meesterwerken nog in de schappen van de boekhandel.

Ernest Hemingway: True at First Light. A Fictional Memoir.

With an Introducton by Patrick Hemingway.

Scribner, 319 blz. ƒ65,75