Mitchell weer gevraagd te bemiddelen

De Britse premier Blair heeft de Amerikaanse oud-senator George Mitchell uitgenodigd opnieuw te bemiddelen tussen Noord-Ierse protestanten en katholieken. Zijn bemiddeling hielp ook het Goede Vrijdag-akkoord van april 1998 tot stand te brengen.

De laatste fase van de uitvoering van dat akkoord – de vorming van een gemengd zelfbestuur, gekoppeld aan de ontwapening door paramilitairen – mislukte deze week. David Trimble, leider van de grootste protestantse partij en premier in spe van het geplande zelfbestuur, weigerde een regering met het katholieke Sinn Féin te vormen voordat de IRA, de gewapende vleugel van die partij, wapens inlevert. Op de bijeenkomst waar Trimble de drie ministers voor zijn partij had moeten nomineren, bleef hij gisteren demonstratief weg. Zijn kandidaat vice-premier, de katholieke nationalist Seamus Mallon, nam daarop ontslag en riep Trimble op zijn voorbeeld te volgen. Sinn Féin had daar al eerder om gevraagd.

Of Trimble kandidaat premier kan blijven wordt betwijfeld. Volgens bronnen binnen zijn partij, de Ulster Unionist Party (UUP), ,,beraadt hij zich op zijn positie''. Door te weigeren met Sinn Féin in een regering te stappen heeft hij wel zijn positie als partijleider versterkt, waar door haviken aan zijn stoel werd gezaagd. Formeel heeft hij zes weken de tijd om ontslag te nemen of een nieuwe vice-premier te vinden, onder de huidige omstandigheden een moeilijke taak. Trimble zelf wilde niet zeggen of hij ontslag zou nemen en hij verdedigde gisteravond zijn besluit om de regeringsvorming te torpederen. ,,Het akkoord is niet dood en evenmin zwaar beschadigd'', zei hij in het BBC-programma Newsnight.

Premier Blair en zijn Ierse collega Bertie Ahern hebben aangekondigd het Goede Vrijdag-akkoord te bevriezen en formeel te herzien, zoals ze nu wettelijk zijn verplicht. Dat betekent dat nieuwe initiatieven niet vóór september zullen beginnen. Blair zei gisteren niet optimistisch te zijn over wat hij noemde ,,een quick fix'' van het akkoord. Blair heeft zich eerder deze maand opnieuw dagenlang teruggetrokken met protestanten en katholieken om hen te bewegen tot een akkoord. Deze week zette hij hen met een spoedwet onder druk. In Noord-Ierland en Londen worden bij de tactiek vraagtekens gezet.

De Amerikaanse president Clinton noemde Noord-Ierse protestanten en katholieken nog net geen kibbelende kinderen. ,,Waar maken ze nou ruzie om? Wie het eerst een stap doet!'', zei hij. Volgens hem is er te veel in de Noord-Ierse vrede geïnvesteerd om een akkoord te laten mislukken. ,,Dat kunnen we niet laten gebeuren.''